“Məsələnin mahiyyətinə varmadan, “Nə üçün filmlər qazanc gətirmir” sualının cavabı tamaşaçı azlığıdır. Azərbaycanda, xüsusən də Bakıda olan kinoteatr oturacaqlarını belə tamaşaçı ilə doldurmaq olmur. Bu baxımdan da yerli filmlərimiz gəlir əldə etməkdə çətinlik çəkir. Pandemiyadan sonra bu sahənin dirçəlməsi çox uzun sürür. Məhz pandemiya dövründə onlayn platformaların yaranması və sürətlə inkişaf etməsi tamaşaçıları kinoteatrdan ciddi şəkildə uzaqlaşdırdı”.

Bunu “Yeni Sabah”a prodüser, rejissor Fehruz Şamıyev deyib.

Onun sözlərinə görə, Bakı tamaşaçısı kinoteatra getməyə ərinir: 

“Müasir dövrdə hər bir tamaşaçı aylıq müəyyən abunə ilə demək olar ki, ən son filmləri öz evində izləmək imkanı əldə edir. Bu baxımdan, kinoteatr tamaşaçısını itirməkdədir. Bu problem bütün dünyada var və davam edir.

COVID-dən əvvəlki illərdə Azərbaycan tamaşaçısı daha çox yerli filmlərə üstünlük verirdi və hətta bir neçə film öz büdcəsindən 4 dəfə artıq gəlir gətirmişdi. Bakı tamaşaçısı kinoteatra getməyə ərinir. O, istirahəti, əyləncəni başqa məkanlarda axtarır. Regionlarda isə kinoteatr salonları demək olar ki, olmadığı üçün onların hər hansı vəsait ödəyib filmə baxmağa getməsi barədə hələlik real statistika yoxdur. Region tamaşaçısı filmə baxmaq istəyir, amma bunu hansı məbləğ qarşılığında edə bilər, bu sual altındadır.

Azərbaycanda bu istiqamətdə platformalar var və onlar müəyyən işlər görürlər. Bu məsələdə əsas problem tamaşaçının zövqü və təqdim olunan məhsulla bağlıdır. Yerli platformalar ancaq Azərbaycan istehsalı olan filmləri təqdim edir. Çünki xarici filmləri başqa xarici platformalar təqdim edir və bizim onlayn platformaların onları nümayiş etdirməsi mürəkkəb məsələdir. Bunun üçün bizim platformalar istehsalçıya pul ödəməli, həmin filmi satın almalıdır. Bizdə isə hələ bu mümkün deyil.

İkinci tərəfdən, yerli platformalar özlərini inkişaf etdirməklə məşğuldurlar. Üstəlik, bu sahəyə ciddi yatırım etmək lazımdır ki, təqdim olunan filmləri hər kəs evində oturub izləyə bilsin. Amma xarici platformalarla rəqabətdə çox uduzuruq”.

Rejissor qeyd edib ki, kinoteatrları özəl şirkətlər idarə etməlidir:

“Həm maliyyə, həm də dil baryeri var. Məsələn, azərbaycanlı sadə tamaşaçı Türkiyə platformalarını rahatlıqla izləyir. Çünki həmin dili anlayır. Digər bir qism isə rusdilli platformalardan yararlanır. Bu baxımdan da Azərbaycan dilində olan məhsulun alıcısı müəyyən qədər azalır.

Dövlətin kinoteatr şəbəkəsi yaratmasına ehtiyac yoxdur. Bu, özəl sektorun işidir və özəl sektor bu sahəyə yatırım edib vəsait qazanmaq istəyir. Bu da anlaşılandır. Kinoteatrlar özəl şirkətlər tərəfindən idarə olunmalıdır. Dövlət sadəcə bu sahəyə dəstək göstərə bilər. Məsələn, yerli filmlərin rəqabətədavamlılığını artırmaq üçün müəyyən subsidiyalar təklif edə bilər. Yerli filmlərin bilet qiymətini aşağı salmaq üçün kinoteatrlara müəyyən dəstək göstərə bilər və s. Yəni qarşılıqlı razılaşma əsasında yerli filmlərin biletləri xarici filmlərə nisbətən daha ucuz ola bilər. Üstəlik, xarici filmlərdən gələn vəsaitlə milli filmlərin istehsalına müəyyən qədər dəstək göstərmək olar.

Bu məsələ müxtəlif illərdə qaldırılsa da, hələlik özəl sektorla bir razılıq əldə olunmayıb. Amma Bakıda yerləşən kinoteatrlar şəbəkəsi mütəmadi olaraq dövlət tərəfindən istehsal olunan filmlərin nümayişində iştirak edir. Klassik filmlərimizin yubileyləri və ya son illərdə istehsal olunan filmlərin nümayişi ilə bağlı müəyyən layihələr həyata keçirilib. Problemin kökündə tamaşaçını kinoteatra qaytarmaq dayanır”.

F.Şamıyev bildirib ki, Azərbaycanda tamaşaçı kinoteatrı istirahət üçün sonuncu seçimlərdən biri hesab edir:

“Digər türkdilli respublikalarla müqayisədə kinoteatra daha az gedirik. Məsələn, son illərin statistikasına baxdıqda, 20 milyon əhalisi olan Qazaxıstan kinodan daha çox vəsait əldə edib, nəinki 40 milyon əhalisi olan Özbəkistan. Azərbaycan tamaşaçısı, xüsusən də Bakı tamaşaçısı kinoteatrı yəqin ki, istirahət üçün sonuncu yerlərdən birində təsəvvür edir. Bu da həm film istehsalına, həm də kinoteatrlardan gələn gəlirə təsir edir.

O ki qaldı bu boşluqların necə aradan qaldırılmasına, bu, qısa vaxt ərzində əldə olunacaq nəticə deyil. Bunun üçün maraqlı reklam vasitələri tapılmalı və təhsil müəssisələrində şagirdlərin kinoteatra, muzeyə və digər mədəniyyət mərkəzlərinə getməsi bir ənənəyə çevrilməlidir”.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda son 5 ildə (2021-2026) dövlət dəstəyi ilə təxminən 20-dən çox tammetrajlı bədii film çəkilib. Bu sahəyə 21 milyon manatdan çox pul ayrılıb. 2025-ci ildə Kino Agentliyinə filmlərin istehsalı üçün 8,5 milyon manat ayrılıb. 2023-cü ildəki rəsmi audit hesabatına əsasən, müvafiq illər üzrə 79 dövlət sifarişli filmin çəkilməsi üçün büdcədən 11 milyon manat vəsait ayrılıb. Lakin bu filmlərin prokatından və nümayişindən əldə olunan ümumi gəlir cəmi 1905 manat təşkil edib.