O, özünü cinayətlər törətmiş şəxs kimi deyil, Ermənistan-Azərbaycan qarşıdurmasının "siyasi siması kimi" təqdim etmək istəyir

Azərbaycanda saxlanılan keçmiş separatçı rejimin “parlament sədri” olmuş David İşxanyanın erməni mediasında yayılan son müraciətində ombudsman Səbinə Əliyevanı hədəfə alıb, məhkəmə prosesinə dair müxtəlif dolaşıq suallar ünvanlayıb və bütün bunları öz ağlınca “insan hüquqlarının pozulması” kimi təqdim edib.
Musavat.com xəbər verir ki, müraciətə diqqətlə baxanda ortaya fərqli və erməni kibri mənzərəsi ortaya çıxır. Çünki İşxanyan konkret hüquqi faktları ortaya qoymaq əvəzinə, əsassız ittihamlar səsləndirib.
Ondan başlamaq lazımdır ki, İşxanyanın “Ombudsman bizimlə görüşdü, problemlərimizi dinlədi, amma heç nə etmədi” arqumenti öz-özlüyündə hüquq pozuntusunun sübutu ola bilməz. Ombudsmanın məhbuslarla görüşməsi məhz onun hüquqi funksiyasının bir hissəsidir. Görüş zamanı şikayətlərin dinlənilməsi isə həmin şikayətlərin avtomatik olaraq əsaslı hesab edilməsi demək deyil.Üstəlik, İşxanyanın özünün etiraf etdiyi kimi, Səbinə Əliyeva onunla və digər şəxslərlə bir neçə dəfə görüşüb. Deməli, “Ombudsmanın bizə diqqəti yoxdur” görüntüsü yaratmaq cəhdi onun öz açıqlamasındakı faktlarla təkzib edilir.

Bakıdakı məhkəmə hökmünün ailəsinə və müdafiə tərəfinə təqdim olunmaması ilə bağlı iddialara gəlincə, burada da İşxanyan hüquqi prosedurun bütün detallarını göstərmədən qərəzli mövqeyini davam etdirir.
Bəllidir ki, məhkəmə qərarlarının tərəflərə təqdim edilməsi, müdafiə hüququ və sənədlərlə tanışlıq məsələləri hüquqi prosedurlarla tənzimlənir. Konkret sənədin hansı mərhələdə, hansı qaydada və kimə təqdim edilməli olduğu müəyyənləşdirilmədən “Azərbaycan beynəlxalq hüququ pozur” nəticəsinə gəlmək isə hüquqi arqument deyil.
İşxanyanın “hüquq iştahası” hökmün internetdə dərc olunmaması haqda dediklərində “qabarır”. İşxanyan hökmün hansısa dövlət saytında yerləşdirilməməsini “beynəlxalq ictimaiyyətin məlumat almaq hüququnun pozulması” kimi təqdim edir. Halbuki hər bir məhkəmə qərarının internetdə tam mətnlə yayımlanmasının avtomatik olaraq beynəlxalq hüquq norması olması barədə ümumi qayda mövcud deyil. Konkret iş üzrə məhkəmə sənədinin ictimailəşdirilməsi də milli qanunvericilik və məhkəmə prosedurları çərçivəsində qiymətləndirilməlidir.

İşxanyanın “dünyanın haqqı var bilsin” ritorikası da məhz burada siyasi məqsədə xidmət edir. Çünki söhbət hüquqi prosesdən gedirsə, əsas sual sənədin internetdə olub-olmaması deyil, müdafiə tərəfinin qanunla nəzərdə tutulan hüquqlarının təmin edilib-edilməməsidir.
Daha bir iddia isə etibarnamə məsələsidir. İşxanyan 2025-ci ilin avqustundan etibarən Ermənistanda onun maraqlarını təmsil edəcək şəxsə etibarnamə verə bilmədiyini və bunun Azərbaycan dövlət qurumlarının “süni maneələri” ilə bağlı olduğunu bildirir.
Ancaq burada da konkret hüquqi sübut ortaya qoyulmur. Hansı quruma müraciət edildiyi, hansı sənədin təqdim olunduğu, hansı hüquqi əsasla rədd cavabı verildiyi və həmin qərardan hansı instansiyaya şikayət edildiyi barədə ətraflı məlumat verilmədən məsuliyyəti birbaşa dövlətin üzərinə qoymaq siyasi bəyanatdan başqa bir şey deyil.
İşxanyanın müraciətində ən diqqətçəkən məqam isə onun Azərbaycan Ombudsmanını faktiki olaraq siyasi mübahisənin tərəfinə çevirməyə çalışmasıdır. Halbuki Ombudsmanın işi saxlanılan şəxsin siyasi mövqeyini müdafiə etmək deyil, onun hüquqlarının qanun çərçivəsində təmin olunmasını monitorinq etməkdir.
İşxanyanın “biz sizə hər şeyi dedik, siz də bizim tərəfimizdə dayanmalı idi

Müraciətin "ən emosional hissəsi" isə İşxanyanın Səbinə Əliyevanı Azərbaycan həbsxanasına yenidən dəvət etməsi və ardınca Ermənistan Ombudsmanına “cəsarətiniz çatırsa gəlin” məzmunlu çağırışlar etməsidir. Bu üslub hüquqi mübahisədən daha çox siyasi tamaşadır.
Əslində İşxanyanın müraciətində bir mühüm məqam açıq şəkildə görünür: o, Azərbaycanda məhkəmə qarşısına çıxarılmasını “sülh prosesinin məhbusları” ifadəsi ilə siyasi çərçivəyə salmağa çalışır. Bununla da konkret cinayət ittihamlarının mahiyyətini arxa plana keçirmək və özünü yalnız siyasi məhbus obrazında təqdim etmək istəyir.
Azərbaycanın mövqeyindən baxanda isə məsələ sadədir: separatçı rejimin keçmiş rəhbər şəxsləri barədə ittihamlar siyasi statuslarına görə deyil, Azərbaycan ərazisində törədildiyi iddia olunan konkret əməllərlə bağlı məhkəmə müstəvisində araşdırılır. Məhkəmənin nəticəsi ilə razılaşmamaq isə avtomatik olaraq məhkəmə prosesini “beynəlxalq hüququn fiaskosu” elan etmək hüququ vermir.
İşxanyanın müraciəti məhz buna görə hüquqi müdafiədən çox informasiya-siyasi kampaniya təsiri yaradır. “İnsan haqları”, “beynəlxalq hüquq”, “şəffaflıq” kimi ifadələr ard-arda sıralanır, amma onların arxasında konkret hüquqi normanın necə və hansı formada pozulduğunu göstərən sistemli arqumentlər görünmür. Nəticədə İşxanyanın əsas “iştahası” da ortaya çıxır: cinayət məsuliyyəti müstəvisində araşdırılan məsələləri yenidən siyasi müstəviyə daşımaq və özünü məhkəmədə ittiham olunan şəxs kimi deyil, Ermənistan-Azərbaycan qarşıdurmasının siyasi siması kimi təqdim etmək.
Amma Azərbaycan üçün əsas prinsip dəyişmir: heç bir siyasi keçmiş və ya separatçı status şəxsi qanun qarşısında məsuliyyətdən avtomatik azad etmir. Hüquqi prosesə münasibət isə emosional məktublarla deyil, konkret sənədlər, qanun normaları və məhkəmə qərarları ilə müəyyənləşir.

Musavat.com