Ruben Vardanyan müasir dünyada böyük biznes, siyasət və cinayətkarlığın nə qədər sıx bağlı olduğunu mükəmməl şəkildə göstərən bir fiqurdur. "Troyka Dialoq" bankının keçmiş sahibi, dollar milyarderi, "xeyriyyəçi" və Qarabağda artıq ləğv edilmiş separatçı rejimin keçmiş "dövlət naziri" olan Ruben Vardanyan 20 illik həbs cəzası aldıqdan sonra hazırda Azərbaycan həbsxanasındadır.
Lakin əsl intriqa indi başlayır. Ekspert dairələri Vardanyanın Donbassda separatizmin maliyyələşdirilməsi ilə bağlı fəaliyyətinin tam araşdırılması üçün Ukraynaya təhvil verilməsi ehtimalını getdikcə daha çox müzakirə edirlər. Və hadisələrin maraqlı tərəfi də elə buradadır.
Əgər Azərbaycan Vardanyanı Ukraynaya ekstradisiya etmək qərarına gələrsə, bir çox Avropa parlamentarisi, insan haqları fəalları və Qərb mediası özləri olduqca çətin vəziyyətə düşəcəklər. Çünki Ukraynanın müharibəni maliyyələşdirməkdə ittiham etdiyi bir şəxsi müdafiə etmək sadəcə ikili standartlardan daha artıqdır. Bu, açıq-aşkar siyasi intihardır.
Vardanyan 2022-ci ilin oktyabr ayında Rusiya təcavüzünü maliyyələşdirməkdə və Donbassdakı separatçı qrupları dəstəkləməkdə şübhəli bilinərək “Myrotvorets” məlumat bazasına əlavə edilib və Ukrayna sanksiyaları altına düşüb. OCCRP (Troyka Laundromat) tərəfindən aparılan araşdırmalar nəticəsində onun bankı olan “Troyka Dialoq” vasitəsilə təxminən 4,6 milyard dolların necə yuyulduğu, o cümlədən müstəntiqlərin fikrincə, bu vəsaitlərin Rusiyapərəst qüvvələrə dəstək də daxil olmaqla, şübhəli əməliyyatlar üçün istifadə edilə biləcəyi aşkarlanıb.
Əgər Vardanyan Ukraynaya təhvil verilərsə, Qərb "insan haqları müdafiəçiləri" on minlərlə insanın həyatına son qoyan müharibəni maliyyələşdirməkdə şübhəli bilinən bir şəxsi niyə bu qədər şiddətlə müdafiə etdiklərini izah etməli olacaqlar. Və burada çox güman ki, sakitcə susmağı seçəcəklər. Ukraynaya təhvil verildikdən sonra onu "siyasi məhbus" və "Azərbaycan rejiminin qurbanı" adlandırmağa davam etmək, tamamilə nüfuzdan düşmək demək olardı.
Bir çox Avropa siyasətçisi və insan haqları təşkilatları artıq onun azad edilməsi üçün fəal şəkildə lobbiçilik edir. Vardanyanın ailəsi “günahsız” bir "humanitar" və "xeyriyyəçi iş adamı" obrazını yaratmaq üçün güclü Qərb PR agentliklərini və vəkillərini işə cəlb edib. Lakin Vardanyan Kiyevə çatdıqdan və əsl araşdırmalar başladıqdan sonra bütün bu çəhrayı obraz tez bir zamanda dağıla bilər.
Azərbaycan hazırda çox güclü mövqe tutur. Vardanyanın Ukraynaya ekstradisiyası sadəcə hüquqi akt deyil, həm də güclü siyasi addım olardı. Bu, Azərbaycanın Qərb tənqidçilərinin əhəmiyyətli bir hissəsini susdurardı. Çünki Ukraynaya qarşı təcavüzü maliyyələşdirməkdə şübhəli bilinən bir şəxsi müdafiə etmək açıq-aşkar rüsvayçılıqdır.
Vardanyan sadəcə "səhv tərəfi seçən" bir iş adamı deyil O, Rusiyadan ofşor sxemlər vasitəsilə çıxarılan külli miqdarda pulun qonşu ölkələrin sabitliyini pozmaq da daxil olmaqla müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edilə biləcəyi bir sistemin simvoludur. İndi isə bütün bu hekayə yeni bir səviyyəyə çatmaq riski daşıyır.
Əgər Azərbaycan onu həqiqətən də Ukraynaya təhvil verərsə, bir çox Avropa "vicdan səsləri" çox narahat bir seçim etmək məcburiyyətində qalacaq: ya illərdir "siyasi məhbus"u deyil, çox çətin maliyyə və cinayət keçmişi olan bir insanı müdafiə etdiklərini etiraf etməli, ya da etibarlarının son qalıqlarını tamamilə itirməlidirlər.
Zaman göstərəcək ki, öz səhvlərini etiraf etməyə cəsarətləri çatacaq, yoxsa heç nə olmamış kimi davranmağa davam edəcəklər?!
Müəllif: Aqil Qəhrəmanov
