Bakı şəhərində hər gün minlərlə sürücü və sərnişinin qarşılaşdığı tıxac problemi getdikcə daha da kəskinləşir.

Nəqliyyat sıxlığını azaltmaq məqsədilə müxtəlif alternativ həll yolları müzakirə olunur. Onlardan biri universitetlərin paytaxtdan kənara, regionlara köçürülməsidir. Ekspertlər hesab edirlər ki, bu addım tələbə və müəllimlərin gündəlik Bakıya axınını əhəmiyyətli dərəcədə azaldaraq, şəhər yollarında vəziyyəti yüngülləşdirə bilər.

Bakıdakı tıxac probleminin artması universitetlərin regionlara köçürülməsi ideyasını gündəmə gətirsə də, hazırda rayonların infrastrukturunun bu genişmiqyaslı köçü qarşılaya biləcəyi suallar doğurur. Xüsusilə yaşayış yerlərinin yetərli olub-olmaması, səhiyyə xidmətlərinin tələb olunan səviyyədə təşkili, ictimai nəqliyyatın və yolların imkanları geniş müzakirə mövzusudur.

Universitetlərin paytaxtdan kənara köçürülməsi tıxac problemini nə dərəcədə azalda bilər? Rayonların hazırkı infrastrukturu minlərlə tələbə və müəllimi qəbul etməyə nə dərəcədə hazırdır?

Mövzu ilə bağlı “Cümhuriyət”-ə açıqlama verən nəqliyyat eksperti Yasin Mustafayev bildirib ki, bu məsələ ilə bağlı kompleks tədbirlər həyata keçirilməlidir:

“Dövlət qurumları, universitetlər və digər strukturların şəhərdən kənara köçürülməsi ideyası tez-tez səsləndirilir. Düzdür, bu addım müəyyən mənada müsbət təsir göstərə, tıxacları qismən azalda bilər. Lakin bu, problemin yeganə və əsas çıxış yolu deyil. Universitetlər və dövlət qurumları şəhərdə də fəaliyyət göstərə bilər.

Əsas məsələ ictimai nəqliyyatın işinin optimallaşdırılması, onun əlçatan və səmərəli hala gətirilməsidir. Buraya avtobus zolaqlarının düzgün təşkili, onların fəaliyyətindəki gecikmələrin aradan qaldırılması, bu gecikmələrə səbəb olan nüansların həlli, eyni zamanda metro stansiyalarının sayının artırılması daxildir.

Bu problemlər həll olunduqdan və insanlar fərdi nəqliyyat vasitələrindən imtina edərək ictimai nəqliyyata yönəldikdən sonra universitetlərin və qurumların şəhərdə və ya şəhərdən kənarda yerləşməsinin ciddi fərqi olmayacaq.

Çünki burada əsas məsələ qurulmuş və işlək bir nəqliyyat sistemidir”. Onun sözlərinə görə, universitetlərin və dövlət qurumlarının şəhərdən uzaqlaşdırılması ilk növbədə çox çətin və uzunmüddətli prosesdir:

“Bunun üçün böyük infrastruktur yaradılmalı, müəllim heyəti və digər əməkdaşlar ora köçürülməlidir ki, bu da özlüyündə ciddi çətinliklər yaradır. Yəni təkcə universitetləri köçürməklə problem həll olunmayacaq. Əsas diqqət nəqliyyat sahəsində real və effektiv addımların atılmasına yönəlməlidir.

Fərdi nəqliyyat vasitələrindən daha çox avtobus və metrodan istifadənin təşviqi tıxacların azalmasına müsbət təsir göstərir. Məsələn, mənim şəxsi avtomobilim olmasına baxmayaraq, Yasamaldan Nərimanova metro ilə getdim və həm daha tez çatdım, həm də yolda vaxt itirmədim”.

Ekspert qeyd edib ki, bu baxımdan avtomobili olan insanları da ictimai nəqliyyatdan istifadəyə təşviq etmək lazımdır:

“Əgər təcili xəstə daşınmırsa, yük yoxdursa, şəxsi avtomobildən istifadə vacib deyilsə, səfəri rahatlıqla ictimai nəqliyyatla həyata keçirmək mümkündür. Yanaşma məhz bu cür olmalıdır. Hesab edirəm ki, universitetləri rayonlara köçürməklə vəziyyət köklü şəkildə dəyişməyəcək. Əsas həll yolu ictimai nəqliyyatın səmərəli və cəlbedici şəkildə qurulmasındadır”.

İqtisadçı- ekspert Natiq Cəfərli bildirib ki, universitetlərin və bəzi qurumların rayonlara köçürülməsi tıxacları azalda bilər:

“Bu məsələni təxminən 10 ildir, hətta torpaqlarımız işğal altında olduğu dövrdən dəfələrlə gündəmə gətirmişik. İndi isə torpaqlarımız işğaldan azad olunubsa, bu, daha yaxşı fürsət və daha geniş imkanlar yaradır.

Bakının yükünün azaldılması üçün kifayət qədər potensial var və bu, təkcə universitetlərin rayonlara köçürülməsi ilə məhdudlaşmamalıdır. Eyni zamanda, müxtəlif dövlət qurumlarının, nazirliklərin də paytaxtdan kənara çıxarılmasına ehtiyac var.

Məsələn, Ali Məhkəmə, Konstitusiya Məhkəməsi, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi, su təchizatı qurumları, Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Agentliyi kimi strukturların Bakıda yerləşməsinin nə dərəcədə zəruri olduğu sual doğurur. Bu qurumların regionlara köçürülməsi həmin ərazilərdə canlanma yarada, iqtisadi imkanları artıra bilər”.

Ekspert qeyd edib ki, universitetlərlə yanaşı, dövlət qurumlarının da regionlar üzrə bölüşdürülməsi Bakının üzərindəki yükün azalmasına xidmət edən vacib və ciddi addımlardan biri ola bilər:

“Əlbəttə ki, rayonlardakı infrastruktur tələbə və müəllim axınını qarşılaya biləcək səviyyədə olmalıdır. Burada əsas məsələ düzgün planlaşdırma və balanslı bölgüdür. Yükün ölkə üzrə yalnız bir şəhərin üzərinə düşməsi deyil, müxtəlif bölgələr arasında paylanması daha sağlam və dayanıqlı inkişaf üçün zəruridir”.