Azərbaycanın 44 günlük müharibədə əldə etdiyi tarixi qələbə Cənubi Qafqazın geosiyasi mənzərəsini köklü şəkildə dəyişdi. Bu reallıq İrəvanın xarici siyasət xəttində dönüş yaradıb. Son zamanlar Ermənistanın Türk dünyası və müsəlman ölkələri ilə diplomatik əlaqələrini genişləndirməsi diqqət çəkir.

Ermənistan hökuməti Qəzza sektorunda yaralanan üç uşağın müalicə xərclərini qarşılayacaq.

Bunun üçün 16,7 milyon dram (təxminən 45 min dollar) ayrılıb. Müalicə üçün əvvəlcə 7 uşaq seçilsə də, yalnız üç uşağın valideyni onların Ermənistana göndərilməsinə razılıq verib. Uşaqlar bir yaxınlarının müşayiəti ilə əvvəlcə Qəzzadan İordaniyanın paytaxtı Əmmana, oradan isə Yerevana aparılacaqlar.

Parlament sədri vəzifəsinə Türkiyə ilə möhkəm əlaqələri olan Ruben Rubinyanın gətirilməsi və Qəzzalı 3 yaralı uşağın müalicə xərclərinin qarşılanması İrəvanın yeni diplomatik manevrlərindən xəbər verir. Baş nazir Nikol Paşinyan xəyali Qarabağ iddiaları üzərində qurulmuş “Üçüncü Respublika” modelindən imtina edərək, regional reallıqları qəbul edən “Dördüncü Respublika” ideyasını ön plana çıxarır. Lakin Bakı ilə İrəvan arasında sülhə doğru atılan addımlara baxmayaraq, illərdir formalaşan etimadsızlıq barajı tam dağılmayıb. İctimaiyyəti düşündürən əsas sual budur: Ermənistan höküməti regionda davamlı sülhdə səmimidir, yoxsa sosial-iqtisadi böhrandan çıxmaq üçün sülhpərvər maska taxır?

Mövzu ilə bağlı siyasi şərhçi Elçin Alıoğlu Sherg.az-a bildirib ki, Ermənistan öz maraqlarına hesablanmış siyasət yürütməyə çalışır:

"Rəsmi İrəvan sülh müqaviləsini imzalamağa meyilli görünmür. N.Paşinyanın siyasi komandası üçün “siyasi elita” deyil, “esteblişment” ifadəsini işlətmək daha doğrudur. Çünki siyasi elmdə “elita” ölkəni idarə edən və qərarlarının effektivlik dərəcəsi yüksək olan şəxslərə deyilir. Ermənistan rəhbərliyi haqqında isə bunu demək çətindir. İrəvan esteblişmenti bütün tərəflərlə müsbət münasibətləri saxlamaq prinsipinə dayanaraq “komplimentarizm” diplomatiyasını yürütməyə çalışır. Lakin mövcud şəraitdə bu, mümkün deyil. Bu, birinci məqamdır. İkinci məqam isə odur ki, İrəvan regiondakı reallıqları yaxşı görür. Ermənistan Moskva ilə mürəkkəb münasibətlər, Tehranın düşdüyü vəziyyət, Gürcüstanla qeyri-müəyyən siyasi xətt və Türkiyə ilə açıq qalan problemlər fonunda Azərbaycanla sülh bağlamağa məcburdur. Bu baxımdan, Ermənistanın bizə “dostluq əli” uzatdığını iddia etmək üçün hələ çox tezdir”.

Müsahibin sözlərinə görə, Qəzzada bir neçə uşağın müalicəsini öhdəliyə götürmək nə siyasi nə də humanitar jestdir:

“Fələstin və Liviyada xeyli sayda erməni yaşayır. Ermənilər həmişə Fələstin Azadlıq Təşkilatında yüksək vəzifələr tutublar. Onlar bölgənin avtoxton, yəni köklü yerli xalqı olduqlarını sübut etmək üçün bu cür populist addımlara əl atırlar. Ermənistan üç uşağın müalicəsini öhdəsinə götürməklə şou göstərmək əvəzinə, qanına qəltan etdiyi türk uşaqlarına görə məsuliyyət daşımalı, özünün illərdir yürütdüyü işğalçılıq siyasətini pisləməli idi. Aparılan siyasətin yanlışlığı etiraf olunmadıqca, həmin səhvlərin ağır nəticələri dövlətin gələcək siyasi kursunu kölgədə qoymaqda davam edəcək. Almaniya Holokost soyqırımına görə İsraildən üzr istəməklə bu tarixi məsuliyyəti üzərinə götürdü. Amma Ermənistan Azərbaycana etdiyi əməllərə görə hələ də üzr istəməyib. Görünən odur ki, belə bir fikri də yoxdur”.

Analitikin fikrincə, Ermənistan sülhpərvər maska taxmır:

“Çünki onu taxmaq üçün ağıl lazımdır. Maska ya hansısa gizli əməli reallaşdırmaq, ya da tanınmamaq üçün istifadə olunur. Ermənistanın xislətini də, əsl niyyətini də hamı yaxşı bilir. Biz yalnız o halda yanılarıq ki, Paşinyan hökümətinin niyyətini “müsbət” qiymətləndirib, bütün günahı sadəcə daxildəki revanşist qüvvələrin üzərinə yıxaq. İrəvan hakimiyyəti də bizə bu tezisi yeritməyə çalışır. Sorğular keçirib, əhalinin 65%-nin sülh istədiyini göstərirlər. Tarixi yaddaşı unutmamalıyıq. Əsrlər boyu bütün türklərə qarşı nifrət ruhunda böyüdülən, şüuruna “qatil türk” obrazı həkk olunan toplumun təfəkkürü bir neçə ilin içində dəyişə bilməz. Çünki bu cəmiyyət öz-özlüyündə hallüsinasiya və təqib olunma komplekslərinin məcmusu içində yaşayır. Psixiatriyada bu cür komplekslər ciddi psixi sapıntı kimi qiymətləndirilir. Bu da erməni cəmiyyətində kifayət qədər yayğındır. Onlar anlamırlar ki, hər bir prosesin əsasında antoloji riyaziyyat dayanır. Antoloji riyaziyyatda hər şey iki kateqoriyaya bölünür: Sübuta ehtiyacı olan teorem və sübut tələb etməyən aksiom”.

E.Alıoğlu onu da vurğulayıb ki, ermənilərin bütün iddiaları sübutsuz qəbul etdirmək istədikləri aksiomlara söykənir:

““Böyük Ermənistan” iddiası gerçək olsaydı, bunun linqvistik sübutları ortaya çıxardı. Ərəb Xilafətinin idarəçiliyi region dillərində dərin izlər buraxdığı halda, hansı dildə erməni sözünə rast gəlmişik? Dünyada heç bir dildə erməni dilindən keçən tək bir alınma söz yoxdur. Digər tərəfdən isə qədim və köklü xalq olduqlarını iddia edirlər. Asteklərdən və inklərdən tutmuş babillilərə qədər bütün qədim xalqların tarixi tikililərinin qalıqları günümüzədək gəlib çatıb. Amma Erməni tarixinin yaddaşını əks etdirən tək bir qala belə göstərə bilməzsiniz. Bütün bunlara rəğmən, biz bir həqiqəti dərk etməliyik: Ermənistanla sülh müqaviləsi imzalamalıyıq. Gediş-gəlişimiz, ticari, iqtisadi, mədəni və digər əlaqələrimiz mütləq bərpa olunmalıdır. Erməniləri sevməli deyilik. Sadəcə olaraq aramızdakı problemlər həllini tapmadıqca, kənar güclərin regionda kök salmaq cəhdləri davam edəcək. Əsas məqamı unutmamalıyıq: Biz Ermənistana nə qədər inansaq da, onlar bizə inanmayacaqlar”.

Müsahibin qənaətinə görə, “Paşinyan sülh tərəfdarıdır” kimi yanaşmalar milli natamamlıq kompleksinə söykənən gözləmə psixologiyasıdır:

“Biz siyasətimizi kimlərəsə görə deyil, öz maraqlarımıza uyğun yürütməliyik. Başqaları buna uyğunlaşmalıdır. “Belə etsək, görəsən Ermənistan necə reaksiya verər” düşüncəsi zəiflik əlamətidir. Siyasətimizi kimlərəsə boylanaraq yürütməməliyik, əksinə, başqaları bizim formalaşdırdığımız şərtlərə uyğunlaşmalıdır. Vaxtilə, Azərbaycan telekanallarında hər xəbər buraxılışından əvvəl “Ermənistanın təcavüzü davam edir, dünya birliyi isə susur” deyilirdi. Dünya birliyi buna qarşı daha 300 il də susacaqdı. Biz dəmir yumruğu işə salıb problemi həll edəndən sonra dünya birliyi yeni formalaşmış reallığı tanımaq məcburiyyətində qaldı”.