ABŞ Azərbaycanla bağlı filmi niyə hər yerdən sildi?
Tarix: 20-07-2024, 08:47 | Çap et
“I əməliyyatı və Şurikin başqa macəraları" filminin məşhurlaşdığını görən ssenari müəllifləri Yakov Kostyukovski və Moris Slobodskoy 15 iyun 1965-ci ildə “Mosfilm” kinostudiyasına məktub yazırlar ki, biz filmin davamını çəkmək istəyirik. Yeni filmin ssenarisi “Şurik dağlarda” adlanırdı və 2 hissədən ibarət idi. Birinci hissə “Qafqaz əsiri”, ikinci hissə isə “Qar adam və başqaları” idi. Sonradan filmin adı “Qafqaz əsiri və ya Şurikin yeni macəraları” seçilir.
Film Sovetlər Birliyində o qədər populyarlıq qazanır ki, rejissor və ssenari müəlliflərindən biri olan Leonid Qayday və digər ssenari müəllifləri Yakov Kostyukovski və Moris Slobodskoy hər yerdə alqışla qarşılanır. Ölkə informasiya torunun içərisində olduğu üçün heç kim şübhələnmir ki, bu filmin ssenarisi, obrazları, rejissor işi plagiat və oğurluqdur.
Filmin orijinalı 1930-cu ildə “Oskar” kino mükafatına layiq görülən “Fırıldaqçının mahnısı” (The Rogue Song) idi. Rejissor Lionel Barrimor tərəfindən çəkilmiş Amerika romantik musiqili filmini olduğu kimi oğurlayan rejissor və ssenaristlər fakt üzə çıxandan sonra heç üzr də istəmədilər.
Qeyd edim ki, rejissorun qısametrajlı “Köpək Barbos və qeyri-adi qaçış” filmi də amerikanların səssiz “Şanlı it” (The Lucky Dog) filminin süjeti üzərində qurulub.
Amerikada çəkilən filmin tamamı yoxdur. O, çox tez alışan nitroselüloz olan 35 mm-lik plyonkaya çəkilib. Lakin bu filmin surətlərinin niyə yox olması sualına cavab vermir. Niyə birdən-birə Amerika qərar verdi ki, film tamamilə yox edilsin?
Yalnız 1981-ci ildə Kembricdə filmin son versiyasına daxil edilməyən kəsilmiş fraqment aşkar edildi. 90-cı illərdə Mendə daha bir neçə səhnə aşkar edildi. Filmin üç dəqiqəlik treyleri də bərpa olunub.
Lavrensi Tibbett, Katerina Dal Oven, Nensi Oneill, Ullriç Haupt və digərlərinin rol aldığı film 1910-cü il Çar Rusiyası dövründə Qafqazda baş verən hadisəni göstərir. Ssenari müəllifləri Robert Bodanzki, Con Kolton olan filmin süjeti belə idi:
“Rusiya, 1910. Quldur Yeqor kiçik dağ otelində Vera ilə tanış olur. Onlar bir-birinə aşiq olurlar, lakin tezliklə Yeqor onun qardaşı Sergeyi öldürür. Qız da Yeqoru hakimiyyətə təhvil verə bilir və o, amansızcasına şallaqlanır. Nəhayət, onlar hələ də bir-birini sevdiklərini başa düşürlər”.
“Adi bir məhəbbət hekayəsi olan film niyə birdən-birə silinsin və bütün lentləri məhv edilsin” sualı uzun zamandır verilir və buna hərə bir izah verir. Lakin əsl səbəb başqa idi.
Sovetlərin çəkdiyi film Şimali Qafqazda baş verir, amerikanların çəkdiyi film isə Azərbaycanda. Fikir verin obrazların adlarına: Osman, Əli bəy, Mirzə, Həsən və digərləri.
Film Azərbaycan adət-ənələrini tam göstərir. Baş rolun ifaçılarının geyimləri də azərbaycanlılara məxsus geyim idi. Filmdə baş verən dialoqlar və bəzi səhnələr bizim xalqa məxsus obrazlara aid idi.
Bir haşiyə çıxım ki, Sovetlərin çəkdiyi filmdə yoldaş Saxov roluna Faiq Mustafayev namizəd olur. SSRİ xalq artisti olub, azərbaycanlıdır. Opera və Balet Teatrının bariton səsli solisti kimi Azərbaycanda əksər operalarda əsas ariyaların ifaçısı olub. Lakin Moskva rejissora azərbaycanlı obrazını filmdə verməyi qadağan edir, həm də ssenaristlər azərbaycanlı obrazına yer versəydilər, filmin oğurluğu üzə çıxardı. Ona görə də Vladimir Etuş seçilir.
Amerika 1915-ci il Osmanlı Türkiyəsində baş verən hadisələrdən sonra türklər və müsəlmanlara aid obrazların müsbət formada təqdim edilməsinə qadağa qoyur. Onlar düşünürlər ki, əllərinə osmanlılardan qisas almaq, türkləri mənfi və qəddar obrazda təqdim etmək üçün şans düşüb. Bu film isə türklərin müsbət və qonaqpərvər, şən və zərərsiz olduğunu göstərdiyi üçün qərar verilir ki, onun bütün lentləri yandırılsın və yox edilsin.
Buna görə də biz bu filmin orjinalına tam baxa bilmək imkanlarından mərhum olmuşuq.
Zaur Əliyev
axar.az
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • Naşı həkimin əlinə düşən Hacı Tahir görmə qabiliyyətini itirib - İlkin ehtimala görə...
Bu gün, 22:34 |
|
|
|
| • Vaşinqton Bakıya milyardlıq sazişlərlə gəldi ━━ Reuters detalları açıqladı
Bu gün, 22:32 |
|
|
|
| • Ermənistan seçkilərində biz qalib gələcəyik - Rusiyalı oliqarx
Bu gün, 17:23 |
|
|
|
| • Uşaqpulu müzakirələrini necə kəsək? - İsveç, Norveç, Finlandiya...
Bu gün, 17:08 |
|
|
|
| • Bir evi bir neçəsinə satan biznesmenin İŞİ: - "makler" DANIŞDI
Bu gün, 17:06 |
|
|
|
| • Bakı Metropolitenində yeni VƏZİFƏ TƏYİNATI
Bu gün, 17:03 |
|
|
|
| • Tacir tənqidlərə cavab verdi: - "Həyətimdə qalstukla gəzməliydim?"
Bu gün, 17:02 |
|
|
|
| • Qonşusuna "Mercedes" vəd etdi, aldığı pulları şəxsi ehtiyaclarına xərclədi - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 17:01 |
|
|
|
| • "Koçaryanı tarixin zibilliyinə atacaqlar..." - Keçmiş deputatdan maraqlı ŞƏRH
Bu gün, 16:59 |
|
|
|
| • ADRA-nın yeni sədr müavini kimdir? - DOSYE
Bu gün, 16:56 |
|
|
|
| • Rusiyanın kölgəsi altında ERMƏNİ RƏZALƏTİ... DAVAM EDİR...
Bu gün, 16:52 |
|
|
|
| • Türkiyə-Ermənistan yaxınlaşması regionda güc balansını dəyişə bilər - “Stratfor”
Bu gün, 16:50 |
|
|
|
| • “Karapetyanın psixoloji problemi var, 300 min azərbaycanlı…” - Xaratyan
Bu gün, 16:48 |
|
|
|
| • Kinematoqrafçılar İttifaqının qurultay nəticələri LƏĞV EDİLİR?
Bu gün, 16:35 |
|
|
|
| • "30 illik müəlliməm" deyənlərin imtahana daha çox ehtiyacı var – Ekspertdən tənqid
Bu gün, 16:32 |
|
|
|
| • "Paysis"in elektron pul təşkilatı lisenziyası ləğv edilib
Bu gün, 16:28 |
|
|
|
| • Bakıda şəhid xanımı buna görə öldürülübmüş – DETALLAR
Bu gün, 16:26 |
|
|
|
| • “NEO BOKT” 2025-ci ili zərərlə başa vurub
Bu gün, 16:22 |
|
|
|
| • “Bank Avrasiya”nın səhmdarı yenidən təşkil olunur
Bu gün, 16:19 |
|
|
|
| • Dövlətin milyonlarını görün, kimə HƏVALƏ EDİRLƏR... - Qanun hərləyən kimdir ki...
Bu gün, 16:15 |
|
|
|
| • Günay Ağamalıya atasından qalan bu biznes şok etdi - VİDEO
Bu gün, 16:01 |
|
|
|
| • Nazirlik tanınmış plastik cərrahın sertfikatını ləğv etdi - SƏBƏB
Bu gün, 16:00 |
|
|
|
| • Dünyanın ən bahalı casus proqramları hansılardır: Bakıda varmı? - ARAŞDIRMA
Bu gün, 15:57 |
|
|
|
| • Ermənistanda Samvel Karapetyana qarşı iş açılıb - “Verelq.am”
Bu gün, 15:53 |
|
|
|
| • İxracdan ən çox qazanan Azərbaycan şirkətləri - SİYAHI
Bu gün, 15:21 |
|
|
|
| • Şikayətlər artır, həll isə yoxdur: - İcra hakimiyyətlərində nə baş verir?
Bu gün, 15:17 |
|
|
|
| • Bakıda toyda DƏHŞƏT: - əmisi qızı ilə oynayıb qardaşını bıçaqladı
Bu gün, 15:13 |
|
|
|
| • 45 minlik maşına görə Bank Respublika məhkəməyə verildi - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 15:07 |
|
|
|
| • “Nar” “JestPlus” tətbiqi üzrə maarifləndirici görüş keçirdi
Bu gün, 14:33 |
|
|
|
| • Paşinyan Rusiyanın Ermənistan məhsullarına məhdudiyyətlərini tənqid edib
Bu gün, 14:31 |
|
|
|
| • “Saxtakarlıqla professor olub” demişdi, cəzalandı - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 14:30 |
|
|
|
| • Azər Bağırov “Şamaxı”nın baş məşqçisi oldu
Bu gün, 13:15 |
|
|
|
| • Polkovnikə cinayət işi açıldı: Zərərçəkmiş isə həbsdədir - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 13:10 |
|
|
|
| • İşdən çıxan Könülün yerinə bu aparıcı GƏTİRİLDİ
Bu gün, 13:08 |
|
|
|
| • TƏBİB-də kadr dəyişiklikləri davam edir - BU DƏFƏ...
Bu gün, 13:06 |
|
|
|
| • Nazir regional idarə rəislərinin yerini dəyişdi - BUNDAN SONRA...
Bu gün, 13:03 |
|
|
|
| • Baş həkim öz istəyi ilə işdən çıxarıldı - ƏMR
Bu gün, 13:02 |
|
|
|
| • Türkiyə Avropa Şurasından çıxarıla bilərmi? - QARDAŞ ÖLKƏDƏ VƏZİYYƏT PİSLƏŞİR
Bu gün, 12:59 |
|
|
|
| • AZAL kollektivi və mülki aviasiyanın digər nümayəndələri Fəxri xiyabanı ziyarət edib - FOTO
Bu gün, 12:57 |
|
|
|
| • Qazaxda 1 İyun - Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü bayram tədbiri ilə qeyd edilib - FOTO
Bu gün, 12:53 |
|
|
|
| • İnhisarçı mövqeləri günbəgün güclənən Yaqub Hüseynovdan kimlər və niyə şikayətçidirlər? - İLGİNC FAKTLAR
Bu gün, 12:47 |
|
|
|
| • Xəzər Universitetinin HASVET Baytarlıq Təbabəti Fakültəsinin yeni tədris binası və klinikasının rəsmi açılışı keçiriləcək
Bu gün, 12:40 |
|
|
|
| • Ermənistan Rusiyaya idxalı qadağan edilmiş malları digər ölkələrə yönləndirəcək - Paşinyan
Bu gün, 12:37 |
|
|
|
| • Kişi keçmiş arvadını övladları ilə birgə icazəsiz gəzintiyə çıxdığına görə döydü
Bu gün, 12:28 |
|
|
|
| • Ukraynadan daha 2 soydaşımızın ölüm xəbəri gəldi
Bu gün, 12:25 |
|
|
|
| • Ermənistanda hərbçinin meyiti aşkarlanıb - “Armenpress”
Bu gün, 12:22 |
|
|
|
| • RUSLARIN SƏFƏRBƏRLİK QORXUSU - Mümkün qərar azərbaycanlılar üçün də təhlükəlidir
Bu gün, 12:21 |
|
|
|
| • Putini Ermənistandan rədd edəcəyik - Babacanyan
Bu gün, 12:18 |
|
|
|
| • "CHP-yə qarşı təzyiqlər demokratiyaya zərbədir" - İsa Qəmbər
Bu gün, 12:11 |
|
|
|
| • Nazirdən QƏRAR - Yeni qadağalar başladı
Bu gün, 12:10 |
|
|
|
|
