Azərbaycanın kənd təsərrüfatında özünütəminetmə səviyyəsinin artırılması yenidən dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biri kimi gündəmə gəlib.
Xüsusilə son illərdə qlobal ərzaq bazarında yaşanan dalğalanmalar, idxaldan asılılığın yaratdığı risklər və ərzaq təhlükəsizliyi məsələləri bu sahədə yerli istehsalın gücləndirilməsini daha da aktuallaşdırıb.
Bu kontekstdə Prezident İlham Əliyev kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədə çıxışı zamanı ölkənin ət, süd və quş əti məhsulları ilə 100 faiz özünü təmin etməsinin vacibliyini vurğulayıb:
“Mən rəqəmləri qeyd etdim, təqribən 80-90 faiz səviyyəsindədir. Bunu 100 faizə çatdırmaq üçün mən hesab edirəm ki, imkanlar var və bu proqram qeyd etdiyim kimi, qısamüddətli olmalıdır, 2026-2030-cu illəri əhatə edəcək.
Nəzərə alsaq ki, 2026-cı ilin demək olar ki, yarısı artıq arxada qalır, bu proqramın icrası üçün cəmi dörd il yarım qalır. Buna görə dövlət xətti ilə proqramın maliyyələşdirilməsi üçün vəsait bu il ayrılmalıdır”.
Hazırda yerli istehsalın qarşısında duran əsas problemlər nədir? Qarşıya qoyulan hədəfə çatmaq üçün ilk növbədə hansı addımlar atılmalıdır?
Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri, iqtisadçı-ekspert Akif Nəsirli bildirib ki, hazırda yerli istehsalın qarşısında duran əsas problemlərdən biri yem bazasının zəif olmasıdır:
“Heyvandarlıq və quşçuluqda istifadə olunan yemlərin böyük hissəsi idxaldan asılıdır. Bu isə məhsulun maya dəyərini artırır və istehsalçını xarici bazardakı qiymət dəyişikliklərindən asılı vəziyyətə salır. Digər mühüm problem su çatışmazlığı və suvarma sistemlərinin köhnəlməsidir. Xüsusilə son illərdə quraqlığın artması kənd təsərrüfatına ciddi təsir göstərir.
Fermerlərin bir hissəsinin maliyyə imkanları məhduddur, müasir texnika və texnologiyalara çıxış zəifdir. Kreditlərin əlçatan olmaması, yüksək faizlər və kiçik təsərrüfatların pərakəndə fəaliyyəti məhsuldarlığın artmasına mane olur. Eyni zamanda baytarlıq xidmətləri, damazlıq işi və məhsulun saxlanılması sahəsində də problemlər qalır. Bir çox fermer istehsal etdiyi məhsulu bazara sabit və sərfəli qiymətlə çıxarmaqda çətinlik çəkir”.
Ekspert qeyd edib ki, qarşıya qoyulan hədəfə çatmaq üçün ilk növbədə yem istehsalının artırılması vacibdir:
“Yerli yem bazası güclənmədən ət, süd və quş əti istehsalında tam təminata nail olmaq çətin görünür. Suvarma layihələrinin genişləndirilməsi, yeni su anbarlarının və müasir su sistemlərinin qurulması da əsas məsələlərdən biridir. Dövlət dəstəyinin daha hədəfli və şəffaf olması, subsidiyaların real istehsalçıya çatdırılması vacibdir.
Kiçik fermerlərin kooperativlər şəklində birləşdirilməsi həm xərcləri azalda, həm də bazara çıxışı asanlaşdıra bilər. Eyni zamanda yerli emal müəssisələrinin artırılması və kənd təsərrüfatında logistikanın yaxşılaşdırılması məhsul itkisini azaldar və fermerin gəlirini artıra bilər. Tam təminat hədəfi mümkündür, amma bunun üçün təkcə maliyyə deyil, idarəetmə, planlaşdırma və uzunmüddətli aqrar islahatlar da lazımdır”.
