Güclü yağışlar təkcə küçələri və həyətləri su altında qoymadı daşınmaz əmlak bazarında da səssiz, amma kəskin dəyişikliklər yaratdı. Xüsusilə su basan evlərin qiymətində müşahidə olunan eniş və eyni zamanda təhlükəsiz ərazilərdə yerləşən evlərin bahalaşması bazarın necə həssas və psixoloji faktorlarla idarə olunduğunu bir daha göstərdi.

Subasmaya məruz qalan evlər artıq sadəcə “yaşayış sahəsi” kimi deyil, riskli aktiv kimi qəbul olunur. Bir neçə gün davam edən yağıntı kifayət etdi ki, illərlə yığılan etibar bir anda sarsılsın. Potensial alıcılar üçün belə evlər artıq əlavə xərc, təmir, sığorta və ən əsası qeyri-müəyyənlik deməkdir. Bu isə qiymətlərin aşağı düşməsini qaçılmaz edir. Əmlak bazarında reputasiya faktoru çox önəmlidir və bir dəfə “su basan ev” kimi tanınan mülkiyyətin əvvəlki dəyərinə qayıtması uzun zaman ala bilər.

Digər tərəfdən, subasma riski olmayan ərazilər daha cəlbedici hala gəlir. Alıcılar artıq yalnız evin ölçüsünə və ya yerləşməsinə deyil, onun təhlükəsizlik səviyyəsinə də ciddi diqqət yetirirlər. Nəticədə bu tip evlərə tələbat artır və bazar qaydalarına uyğun olaraq qiymətlər də yüksəlir. Yəni eyni şəhər daxilində belə, risk faktoruna görə paralel iki fərqli bazar formalaşır.

Bu proses əslində daha dərin bir problemi üzə çıxarır. Şəhərsalma və infrastruktur planlamasında risklərin kifayət qədər nəzərə alınmaması. Əgər müəyyən ərazilər mütəmadi olaraq su altında qalırsa, bu artıq təbii hadisə deyil, idarəetmə məsələsidir. Drenaj sistemləri, kanalizasiya xətləri, tikinti icazələri bütün bunlar bir-biri ilə əlaqəli şəkildə işləmədikdə nəticə həm insanların həyatına, həm də onların maddi vəziyyətinə təsir edir.

Eyni zamanda, bu vəziyyət sosial ədalət məsələsini də gündəmə gətirir. Daha ucuz olduğu üçün riskli ərazilərdən ev alan insanlar indi ikiqat zərbə alır. Həm evləri zərər görür, həm də əmlaklarının bazar dəyəri düşür. Digər tərəfdə isə daha təhlükəsiz ərazilərdə yaşayanlar və ya ora köçmək imkanı olanlar qazanan tərəfə çevrilir.

Sonda ortaya belə bir mənzərə çıxır ki, yağış hamıya yağsa da, nəticəsi hamı üçün eyni olmur. Kimisi üçün bu, sadəcə narahatlıqdır, kimisi üçün isə ciddi maliyyə itkisi. Əmlak bazarında baş verən bu dəyişikliklər isə bir daha göstərir ki, iqlim və infrastruktur riskləri artıq iqtisadi qərarların ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info