2025-ci ildə Azərbaycana gətirilən yalnız elektrik mühərriklə hәrәkәtә gətirilən nəqliyyat vasitələrinin sayı 2028 ədəd olub.
Bu barədə Dövlət Gömrük Komitəsi məlumat yayıb. Hesabata əsasən, ötən ildə idxal edilən elektrikli avtomobillərin ümumi dəyəri 62 milyon 485.91 min dollar təşkil edib. Qeyd edək ki, bu göstərici 2024-cü ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə azdır. Belə ki, 2024-cü ildə Azərbaycana idxal olunan elektrikli avtomobillərin sayı 3027 ədəd, ümumi dəyəri isə 121 milyon 606.39 dollar olub.
Bu vəziyyət maşın bazarında qiymətlərə necə təsir edəcək?
Mövzu ilə bağlı "Cümhuriyət” -ə açıqlamasında nəqliyyat eksperti Adil Nəbiyev bildirib ki, elektrikli avtomobillərin idxalının azalması bir neçə əsas səbəblə izah olunur:
“Bu vəziyyət avtomobil bazarında həm qısamüddətli, həm də orta müddətli təsirlər yarada bilər. Son illərdə elektrikli avtomobillər üçün tətbiq olunan gömrük və vergi güzəştləri bazarı sürətlə canlandırmışdı. Lakin 2025-ci ildə bəzi modellər üzrə bu güzəştlərin mərhələli şəkildə məhdudlaşdırılması, eləcə də hibrid və plug-in modellərə daha çox üstünlük verilməsi idxalçıların elektrikli avtomobillərə marağını azaldıb.
Eyni zamanda, 2024–2025-ci illərdə batareya xammalının, xüsusilə litium və nikelin bahalaşması, Çin və Avropa istehsalçılarında qiymət artımı, eləcə də logistika xərclərinin yüksəlməsi elektrikli avtomobillərin alış qiymətini artırıb. Bu da idxalçıların əvvəlki illərlə müqayisədə daha az sayda avtomobil gətirməsinə səbəb olub”.
Onun sözlərinə görə, digər mühüm amil daxili bazarda tələbatın müvəqqəti doymasıdır:
“ 2023–2024-cü illərdə Azərbaycana çoxlu sayda elektrikli avtomobil idxal edildiyi üçün əsas alıcı kütləsi artıq bazara daxil olub, satış tempi zəifləyib və bəzi idxalçıların anbarlarında avtomobillər qalıb. Bu vəziyyət 2025-ci ildə idxalın azalmasına əlavə təzyiq yaradıb. Bununla yanaşı, şarj infrastrukturunun hələ də tam inkişaf etməməsi də alıcı qərarlarına təsir göstərir.
Elektrik doldurma məntəqələrinin sayı artsa da, xüsusilə regionlarda çatışmazlıq qalır və sürətli şarj stansiyalarının azlığı bir çox sürücünü hələ də benzin və ya hibrid avtomobillərə üstünlük verməyə vadar edir. Əhalinin alıcılıq qabiliyyəti və kredit şərtləri də mühüm rol oynayır. 2025-ci ildə kredit şərtlərinin sərtləşməsi, faiz dərəcələrinin yüksəlməsi və ümumi iqtisadi ehtiyatlılıq elektrikli avtomobillərə olan tələbi zəiflədib”.
Ekspert qeyd edib ki, bu prosesin nəticəsi olaraq, 2025-ci ildə elektrikli avtomobillərin qiymətlərinin əsasən sabit qalacağı və ya cüzi artım göstərəcəyi gözlənilir:
“ İdxalın azalması bazarda təklifi məhdudlaşdırdığı üçün xüsusilə populyar modellərdə 2–5 % civarında qiymət artımı mümkündür. Yeni avtomobillərin idxalı azaldıqca ikinci əl elektrikli avtomobillərə tələbat da arta bilər ki, bu da həmin seqmentdə ucuzlaşmanın qarşısını alacaq və bəzi modellərdə bahalaşmaya səbəb ola bilər.
Orta müddətli perspektivdə, yəni 2026–2027-ci illərdə dövlət tərəfindən yeni stimulların tətbiqi, şarj infrastrukturunun genişləndirilməsi və Çin istehsalçılarının daha ucuz modellər təqdim etməsi halında idxalın yenidən artması mümkündür. Bu isə bazarda rəqabəti gücləndirə və nəticədə elektrikli avtomobillərin qiymətlərinin tədricən ucuzlaşmasına şərait yarada bilər”.
