Kreml Azərbaycan və Rusiya prezidentləri İlham Əliyev və Vladimir Putinin Çində keçiriləcək Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) sammiti çərçivəsində görüşüb-görüşməyəcəyi ilə bağlı suallara aydınlıq gətirməyib. Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bildirib ki, hazırda Putinin ikitərəfli görüşlər qrafiki hazırlanma mərhələsindədir və Çin tərəfinin təşkil edəcəyi tədbirlərə uyğunlaşdırılır.
“Biz indi ikitərəfli görüşlərin qrafikini hazırlayırıq, onu çinli dostlarımızın təşkil edəcəyi tədbirlərə uyğunlaşdırmaq lazımdır. Bu iş tamamlandıqdan sonra sizi məlumatlandıracağıq”, – deyə Peskov qeyd edib.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev isə Səudiyyə Ərəbistanının “Əl-Ərəbiyyə” telekanalına müsahibəsində son günlər Rusiyada azərbaycanlılara qarşı baş verən hücumlara diqqət çəkib. Dövlət başçısı bildirib ki, iki nəfərin qətlə yetirilməsi və işgəncələrə məruz qalması rəsmi qurumlar tərəfindən “ürək tutması” ilə izah edilib.
“Rusiyada azərbaycanlılara qarşı səbəbsiz hücumlar başladı. İki insan qətlə yetirilmişdir və işgəncələrə məruz qalmışlar. Sonra da rəsmi məlumata görə, onların ürək tutmasından öldüyü bildirildi. Hətta onlar deyilənlərə görə, 20 il bundan əvvəl cinayət törədiblərsə, onlar insandırlar, onlarla belə davranılmamalıdır. Bu, nə münasibətdir? … Münasibətlərin korlanmasına görə məsuliyyət bizim üzərimizə düşmür. Biz yalnız konstruktiv və hüquqi şəkildə cavab veririk, lakin heç vaxt bizə qarşı təcavüz əlamətlərinə və təzahürlərinə, yaxud hörmətsizliyə dözməyəcəyik”, – Əliyev vurğulayıb.
İki ölkə arasında son gərginlikləri nəzərə alsaq, sammit çərçivəsində Əliyev və Putinin görüşü xüsusi önəm daşıyacaq. Lakin bu görüşün baş tutub-tutmayacağı hələlik açıq qalır.
Politoloq Tofiq AbbasovSherg.az-a bildirib ki, iki ölkə arasındakı gərginlik Azərbaycanın deyil, Rusiyanın məsuliyyətsiz yanaşmasının nəticəsidir:
"Prezident İlham Əliyev dəfələrlə vurğulayıb ki, ikinci Qarabağ müharibəsinin bitdiyi vaxt Azərbaycan ordusunun nümayəndələri təsadüfən Rusiyaya məxsus helikopteri vurublar. Azərbaycan dərhal araşdırma aparıb, günahını etiraf edib və üzr istəyib. Lakin Rusiya Azərbaycanın “AZAL” şirkətinə məxsus təyyarənin qəzaya uğraması ilə bağlı məsuliyyəti qəbul etmir, bununla da münasibətlərdə gərginlik yaradır.
Hazırda Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Çində keçiriləcək zirvə toplantısında həm Vladimir Putin, həm də İlham Əliyev iştirak edəcək. Burada Azərbaycan və Rusiya liderləri arasında görüşün baş tutmasına ciddi ehtiyac var. Çünki dialoqun olmamasından dolayı münasibətlərdə yaranan boşluqları həmişə kənar qüvvələr doldurmağa çalışır. Onlar mövcud problemləri şişirdərək gərginliyi artırır, nifrət və qarşıdurmanı dərinləşdirməyə çalışırlar. Bu, həm Azərbaycan, həm də Rusiya üçün zərərli haldır. Prezident İlham Əliyev mövqeyində haqlıdır. O, müsahibələrində dəfələrlə qeyd edib ki, Rusiya tarixən Azərbaycana yanlış yanaşıb, ölkəmizə yuxarıdan aşağı baxıb, suverenliyimizi şübhə altına alıb. Halbuki Azərbaycan bu gün postsovet məkanında öz suverenliyini tam təsdiqləmiş ən uğurlu ölkələrdən biridir. Ermənistan, Gürcüstan və digər region ölkələri suveren hüquqlarından tam istifadə edə bilmədiyi halda, Azərbaycan bunu bacarır. Həmçinin rəsmi Bakı Rusiyaya açıq şəkildə bildirir ki, bizimlə yalnız bərabər hüquqlu tərəf kimi danışmaq mümkündür".
Analitikin fikrincə, Rusiya tərəfi həm siyasi liderləri, həm ictimai xadimləri, həm də media strukturları vasitəsilə gərginliyi saxlamağa çalışır:
"Halbuki bu, nə Azərbaycana, nə də Rusiyaya sərf edir. Çünki Rusiyanın beynəlxalq aləmdə nüfuzu və reputasiyası artıq ciddi şəkildə zədələnib. Azərbaycanın Rusiyadan istəyi aydındır: “AZAL” təyyarəsinin vurulması ilə bağlı məsuliyyətin etirafı, üzr və zərərçəkənlərə təzminatın ödənilməsi. Bu məsələlərin həlli münasibətlərin normallaşmasına xidmət edəcək. Bu baxımdan Çində Əliyevlə Putinin görüşü vacibdir və baş tutmalıdır. Hər iki lider kifayət qədər praqmatik siyasətçidir və çalışmalıdırlar ki, münasibətlərdə yaranan soyuqluqdan üçüncü tərəflər istifadə etməsin, Azərbaycan-Rusiya əlaqələrini pozmaq və yeni gərginlik ocaqları yaratmaq imkanını qazanmasınlar".
