"DİA-AZ" xəbər verir ki, İranın ali rəhbəri Əli Xameneyinin birbaşa nəzarəti altında fəaliyyət göstərən mühafizəkar “Keyhan” qəzeti Ermənistan və Azərbaycan arasında ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş Zəngəzur dəhlizi razılaşmasına kəskin reaksiya verib. Qəzet bu addımı “böyük xəyanət” kimi qiymətləndirərək, İslam Respublikasının bu məsələni cavabsız qoymamasını tələb edib.
“Keyhan” yazır ki, İran öz əlindəki bütün rıçaqlardan istifadə etməlidir və ilk addım kimi Cenevrə və Yamayka konvensiyalarına istinad edərək ABŞ və İsrailə məxsus gəmilərin Hörmüz boğazından keçidinə qadağa qoymalıdır. Qəzetin mövqeyinə görə, bu addım “Zəngəzur planı”nın qarşısını almaq üçün ən təsirli cavab ola bilər.
Nəşrin baş redaktoru Hüseyn Şəriətmədari isə məsələni daha da sərtləşdirərək bəyan edib: “Hormuz boğazı dərhal bağlansın. ABŞ və İsrailin bölgədəki fəaliyyətlərinə dözümlülük göstərmək milli təhlükəsizlik üçün ölümcül səhv olar.”
Tehran rəsmiləri də mövqeni dəstəkləyən bəyanatlar veriblər. İranın xarici siyasət üzrə ali müzakirəçilərindən biri olan Əli Baqeri-Kəni bildirib ki, ölkə bu məsələni diqqətlə izləyir və asanlıqla geri çəkilməyəcək: “Dünya da bu kimi məsələlər qarşısında susmayacaq.”
Region siyasəti baxımından “Keyhan”ın mövqeyi İranın son illərdə Cənubi Qafqazda artan narahatlığının bariz nümunəsidir. Zəngəzur dəhlizi layihəsi Azərbaycanın Naxçıvanla birbaşa əlaqəsini təmin etməklə yanaşı, Türkiyənin Orta Asiya ilə quru yolunu möhkəmləndirir, eyni zamanda İranın bölgədəki tranzit üstünlüyünü zəiflədir. ABŞ və İsrailin adının çəkilməsi isə Tehran üçün məsələnin təkcə regional deyil, həm də qlobal geosiyasi mübarizənin bir hissəsi olduğunu göstərir.
İran siyasi dairələrində dəhlizin açılması bölgədə yeni güc balansı formalaşdıracağı və bunun nəticəsində ölkənin strateji təsir imkanlarının azalacağı fikri geniş yayılıb. “Keyhan”ın çağırışları həm daxili auditoriyaya sərt mövqe mesajı, həm də xaricə qarşı psixoloji təzyiq kimi qiymətləndirilir. Bununla belə, Hörmüz boğazının bağlanması yalnız İranın deyil, bütün dünya enerji bazarlarının sabitliyini sarsıdacaq, bu da Tehranın addımlarını beynəlxalq diqqətin mərkəzinə çəkəcək.
Musavat.com-un şərhi:
Tehranın bu hay-küyü əslində boş ritorikadan başqa bir şey deyil. İranın ABŞ-a qarşı real addım atmaq gücü və cəsarəti qalmayıb. Hörmüz boğazı, ABŞ və İsrailin bombardmanlarının ən qızğın vaxtlarında belə bağlanmadısa, indi də bağlanmayacaq. İran rejimi illər ərzində hər kəslə düşmənçilik siyasəti yürüdərək özünü təcrid edib. İsraillə 12 günlük müharibə də göstərdi ki, Tehranın bölgədə gerçək müttəfiqi qalmayıb.
Mühafizəkar qanad indi fəlakətin qapısını döyür, amma gerçəkdə bunun altından çıxmağa gücləri çatmayacaq. İsrail–ABŞ böhranlarında yerin altına – bunkerlərə girənlər indi başlarını çıxarıb sadəcə səs-küy salırlar. Vaxtilə etdikləri səhvlərin (qələtlərin) nəticəsini yaxşı bildikləri üçün ABŞ-a qarşı birbaşa qarşıdurmaya getməyə də cəsarət etməyəcəklər.
Tehranın Zəngəzur dəhlizi bəhanəsi ilə Azərbaycana qarşı ritorikanı sərtləşdirməsi də əsasızdır. Azərbaycan İranın gələcəyinin modeli və şansıdır – açıq iqtisadiyyat, regiondakı əməkdaşlıq platformaları və müstəqil xarici siyasət nümunəsi.
İran üçün Azərbaycanı hədələmək yox, onunla əməkdaşlıq etmək milli maraqlar baxımından yeganə rasional seçimdir.
Zəngəzur dəhlizi layihəsi Azərbaycanın Naxçıvanla birbaşa əlaqəsini təmin etməklə yanaşı, Türkiyənin Orta Asiya ilə quru yolunu möhkəmləndirir. Bu, İranın tranzit üstünlüyünü zəiflədir, lakin eyni zamanda region ticarətini və əlaqələrini gücləndirən yeni bir mərhələ yaradır. Tehranın sərt bəyanatları isə bu prosesin qarşısını ala biləcək real gücə çevrilmir, sadəcə daxili auditoriyaya ünvanlanan təzyiq mesajı xarakteri daşıyır.
Musavat.com
