Yeni il bayramı yaxınlaşdıqca bazarlarda eyni mənzərə yaranır – qiymətlər qalxır, alıcı isə tərəddüd edir. Hər il təkrarlanan bu bahalaşma artıq adət halını alıb. Onsuz da artan qiymətlər fonunda bayramöncəsi süni artım vətəndaşın yükünü daha da ağırlaşdırır.

Bəs prosesi dayandırmaq və qiymətlərin süni artımının qarşısını almaq mümkündürmü?

Globalinfo.az-a danışan iqtisadçı Natiq Cəfərli deyib ki, Azərbaycanda qiymətin təyin edilməsi sərbəstdir:

“Süni qiymət” anlayışı varsa, deməli bazar iqtisadiyyatı yoxdur. Yəni buna artıq hökumət cavab verməlidir. Ümumiyyətlə, bahalaşmanın çox səbəbi var. Bunlardan biri də bazar iqtisadiyyatına uyğun olan institutların, rəqabətli mühitin zəif olması, ölkəyə mal gətirən oyunçu sayının azlığıdır. Ölkədə pərakəndə satışda rəqabət var, amma topdansatışda ölkəyə mal gətirən şirkət sayı məhduddur”.

İqtisadçı bildirib ki, yerli istehsalımız da kifayət qədər deyil:

“Biz 75 faiz ərzaq məhsullarında xaricdən asılıyıq və bu, ciddi problemdir, qiymətlərin yüksəlməsində önəmli rol oynayır. Azərbaycanda rəqabətli mühitlə, istehsalla bağlı problemlər yaşanır. “Süni qiymət artımı” anlayışı isə qanunvericiliyimizdə də yoxdur. Bu, tənzimlənən qimətlərə aiddir. Məsələn, benzinin qiymətini dövlət tənzimləyir, hansısa yanacaqdoldurma məntəqəsi o qiymətdən baha satsa, artıq bu, süni qiymət artımı hesab olunacaq. İş adamlarının borcu ondan ibarətdir ki, satdıqları məhsuldan əldə etdiyi gəlirdən vergi versinlər. Ona görə də bu, süni qiymət artımı deyil, ölkədə sistemli problemlərin olmasının təzahürüdür”.

İqtisadçı Kənan Quluzadə isə qeyd edib ki, bahalaşma əsasən inflyasiyanın təsirindən irəli gəlir:

“Bu, bütün dünyada müşahidə olunan standart bir tendensiyadır. Vaxt keçdikcə qiymətlər dəyər olaraq bahalaşır. Çünki satıcının əldə etdiyi vəsait dəyər olaraq ucuzlaşır. Bayram dövrlərində qiymətlərin artımı isə tələbin yüksəlməsindən qaynaqlanır. Bəzi insanlar ildə bir neçə dəfə – yalnız bayram günlərində böyük alış-veriş etdikləri üçün tələb artır, qiymətlər süni şəkildə yüksəlir. Lakin ümumi bahalaşma əsasən inflyasiya nəticəsində baş verir”.