Oktyabrın 10-da Düşənbədə MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclası keçiriləcək. Gündəlikdə ənənəvi, lakin əhəmiyyətini itirməyən məsələlər yer alır: iqtisadi əməkdaşlığın gücləndirilməsi, ərzaq və enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, humanitar əlaqələrin və rəqəmsal transformasiyanın inkişafı. Lakin sammitin əsas mövzusu yeni mərhələ – “MDB+” formatı olacaq.
Bu ideya ilk dəfə 2024-cü ilin oktyabrında Moskvada Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev tərəfindən səsləndirilib. Konsepsiya üçüncü tərəf tərəfdaş və müşahidəçi ölkələrin iştirakı ilə əməkdaşlıq platformasının genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Əslində, MDB burada ŞƏT və BRİKS-in uğurlu təcrübəsini təkrarlayaraq təşkilatı qapalı klubdan açıq qapılı platformaya çevirmək niyyətindədir.
“MDB-nin beynəlxalq arenadakı nüfuzu artır. Ötən il müşahidəçi və tərəfdaş statuslarının təsis edilməsi təşkilatın yetkinliyini göstərdi. Bu işin davamı olaraq "MDB+" formatının nəzərdən keçirilməsini təklif edirəm”, – Tokayev bildirmişdi. Onun sözlərinə görə, yeni format regional əlaqələrin genişlənməsi üçün əsas yaradacaq və iqtisadiyyat, təhlükəsizlik və humanitar sahələrdə səylərin birləşdirilməsinə imkan verəcək.
“MDB+” formatı Birliyini təkcə dialoq platformasından konkret layihələr reallaşdıran təsirli bir mexanizmə çevirə bilər. Məsələn, üzv ölkələr birgə nəqliyyat dəhlizlərini, enerji şəbəkələrini, rəqəmsal texnologiyaları və humanitar təşəbbüsləri inkişaf etdirə bilərlər. Bu addım MDB-nin Avrasiya məkanındakı nüfuzunu və beynəlxalq çəkisini artırmaq potensialına malikdir.
Yeni formatın fəal iştirakçıları arasında regional inteqrasiyanın mühərriki kimi tanınan ölkələr də ola bilər. Məsələn, Mərkəzi Asiyanın əsas iqtisadi və nəqliyyat mərkəzinə çevrilmiş Azərbaycan enerji, investisiya və ticarət layihələri vasitəsilə regionu birləşdirməyi bacardığını nümayiş etdirir. Bakı strategiyası Xəzərdən Avropaya qədər sabitlik və inkişaf məkanı yaratmaq üzərində qurulub.
Qazaxıstan nəqliyyat dəhlizlərini, ticarət və texnoloji əlaqələri möhkəmləndirməkdə davam edir, Türkmənistan isə neytral siyasətinə baxmayaraq, fəal iqtisadi mövqeyini qoruyur və tərəfdaşlarla əməkdaşlığı genişləndirir.
“MDB+” formatının yaradılması Avrasiya məkanında beynəlxalq birliklərin artan roluna uyğun gəlir. Rusiya və Birliyin digər əsas üzvləri üçün bu, mövqelərini gücləndirmək və qlobal çağırışlar fonunda qarşılıqlı əməkdaşlığı yeni səviyyəyə qaldırmaq imkanı deməkdir.
Əgər “MDB+” nəzərdə tutulan miqyasda reallaşarsa, Birlik təkcə dialoq üçün təşkilat deyil, həm də real layihələrin, yeni iqtisadi əlaqələrin və beynəlxalq əməkdaşlığın platformasına çevrilə bilər. “Açıq qapılar” prinsipi MDB-ni ənənəvi klub formatından çıxarıb, regionun inkişafına və beynəlxalq əlaqələrin genişlənməsinə təsir göstərən dinamik və praktiki yönümlü bir təşkilata çevirə bilər.
Bu mənada, Düşənbədə keçiriləcək sammit Birlik üçün dönüş nöqtəsinə çevrilə bilər: “MDB+” formatı xarici iştirakçıları prosesə cəlb etməklə regional inteqrasiyaya yeni impuls verəcək.
