Su tarifləri ilə bağlı Türkiyə və Avropa ölkələrinin təcrübələri araşdırılıb.

Bu ölkələrdə geniş tətbiq edilən mexanizmlərdən biri diferensial tarif qaydasıdır.

Bunu Bakıda keçirilən II Milli Rəqabət Forumu çərçivəsində panel müzakirəsi zamanı Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyinin sədrinin müşaviri Əsəd Şirinov deyib.

O qeyd edib ki, bu məsələ “Sudan səmərəli istifadə üzrə Milli Su Strategiyamız”da da öz əksini tapıb. Strategiyada hədəf kimi göstərilib:

“Hazırda bu məsələnin təhlilini aparırıq. Təhlil başa çatdıqdan sonra müvafiq təklifimizi Tarif Şurasına təqdim edəcəyik”.

Ə. Şirinov deyib ki, diferensial tarif əsasən aşağı gəlirli təbəqəni qorumağa xidmət edir:

“Yəni onlar üçün daha güzəştli qiymətlər tətbiq olunur. İkinci mərhələdə daha çox su istifadə edənlər üçün tariflər daha yüksək müəyyənləşdirilir ki, qənaət təşviq edilsin. Bundan əlavə, kommersiya subyektləri var ki, onlar sudan istifadə edərək gəlir əldə edirlər.

Onlar üçün də ayrıca, fərqli tariflər müəyyənləşdirilir. Dünyada bu praktika geniş yayılıb. Bizim strategiyadakı araşdırmalarımızın da məqsədi məhz belə əsaslandırılmış bir təklifi hazırlayıb Tarif Şurasına təqdim etməkdir. Bu məsələ üzərində iş davam edir, hələ təklifimizi rəsmi olaraq təqdim etməmişik”.

Məsələ ilə bağlı iqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, bizdə bahalaşmanın əvəzinə yaxşı bir söz tapıblar, adını da diferensiallaşama qoyublar:

“Bu, bahalaşma ilə eynidir. Əgər kasıb, aztəminatlı əhalini qorumaq istəyirlərsə, qorumasınlar. Aztəminatlı ailə onsuzda qazı, suyu, işığı qənaətlə işlədir ki, daha çox pul verməsin. Bu pulsuz deyil, əgər pulsuz olsaydı, o zaman deyərdilər ki, “suyu açıq qoyur”. Onsuzda bu əhali pul ödəyir, nə fərqi var. Ona görə də bu, çox işlətməklə əlaqəli deyil. İkincisi, “daha çox su işlədən obyektlərdən daha çox su pulu alacağıq” fikri də məntiqsizdir. O pulu yenə vətəndaş verəcək.

Məsələn, vətəndaş gedir hansısa bir kafedə nahar yeməyinə, indi o kafe sahibi desə ki, “mən 2-3 dəfə su pulunu artıq verirəm”, əvvəllər 4 manata ödədiyi yeməyi indi 5 manata verəcək. Yaxud avtomobili avtoyumaya aparsam, əvvəllər 10-12 manata yuyurdular. Çünki su ucuz idi və indi deyirlər su bahalaşacaq. İndi avtomobili 15-20 manata yuyacaq. Hökumət nümayəndələri anlamadılar ki, istənilən verginin, tarif artımının son ödəyicisi vətəndaşdır. Bunun başqa alternativ yoxdur. Biznes bunu öz cibindən ödəmir.

Dövlət qurumlarının nümayəndələri çıxış edərkən sanki bu xidməti bizə havayı göstərirlər. Alıcı üçün bazarda tərəzi qoyub meyvə satanla həmin qurumun heç bir fərqi yoxdur. O tərəzi qoyub satır, vətəndaş da gedib pulunu ödəyib alır. Yaxud bu qurum da sayğac qoyub satır. Çox işlətmək onlara sərf edir, çünki pul ödənilir. Bunlar elə təqdim edirlər ki, sanki suyu, qazı, elektrik enerjsini çox işlətmək cinayətdir. Bu doğru deyil. Sevinməlisiz ki, vətəndaş çox işlədibsə, çox pul verib”.