Ucuzlaşmaya səbəb nədir? - TƏHLİL
Tarix: 10-07-2015, 11:26 | Çap et
Manatın dəyəri ucuzlaşdırıldıqdan sonra istehlak bazarında kəskin bahalaşma olacağı gözlənilsə də, əksini gördük. 2015-ci ilin mart ayında istehlak mallarının qiymətləri və xidmət tarifləri əvvəlki ayla müqayisədə 0,9% bahalaşmışdısa, apreldə 0,2, mayda isə 0,6% ucuzlaşma ilə əvəz olundu. Nəticədə də ötən ilin müvafiq dövrləri ilə müqayisədə inflyasiyanın illik artım sürəti zəiflədi.
Cari ilin yanvar-mart ayları ərzində istehlak mallarının qiymətləri ilə xidmət tarifləri 2014-cü ilin müvafiq dövrünə nisbətən 2,8% təşkil edirdisə, yanvar-aprel aylarında cəmi 0,3 bənd artaraq 3,1, yanvar-may aylarında isə 3,4%-ə çatıb. Halbuki, bir az da yüksək olmalı idi.
Düzdür, Mərkəzi Bankın (AMB) 2015-ci il üçün pul-kredit və maliyyə sabitliyi siyasətinin əsas istiqamətləri haqda Bəyanatında 2015-ci ildə inflyasiya 2-3% proqnozlaşdırıb. Ancaq bu zaman manatın ucuzlaşdırılacağı xəyal da edilmirdi. Yeri gəlmişkən, AMB-in qeyd olunan Bəyanatında deyilirdi ki, Mərkəzi Bank pul siyasətində həm inflyasiya, həm də deflyasiya risklərinə çevik reaksiya verəcək və bunun xarakteri, miqyası inflyasiyaya təsir göstərən tələb ilə təklifdən asılı olacaq.
Cari ilin fevralın 21-dəki qərardan sonra isə bu il Azərbaycanda 7,9% inflyasiya olacağı deyildi. Bu barədə Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) "World Economic Outlook" hesabatında da vurğulanmışdı. Belə ki, AMB manatın dəyərini avro və dollara nəzərən korrektə etdikdən sonra BVF 2016-cı ildə Azərbaycanda inflyasiyanı 6,2% proqnozlaşdırmağa başladı ki, əvvəlki hesabatda 2015, 2016-cı illər ərzində inflyasiyanın müvafiq olaraq 2 və 3% təşkil edəcəyi bildirilmişdi. AMB-nin fevralın 21-dəki qərarından sonra hökumət də proqnozunu dəyişdi.
Bununla belə, cari ildə inflyasiyanın birrəqəmli səviyyədə qalacağı və maksimum 9% təşkil edəcəyi deyildi. Üstəlik, I rübdəki tendensiya manatın ucuzlaşmasının inflyasiyanı sürətləndirmək baxımından heç bir təsirə malik olmadığını da göstərdi. Odur ki, ölkənin istehlak bazarında deflyasiya əvvəlki kimi qaldı və hətta bir az da gücləndi.
Bəs, buna səbəb nədir? Ölkədə deflyasiyanın bu qədər güclənməsi nədən irəli gəlir?
Deflyasiyanı şərtləndirən AMB-in sərt pul-kredit siyasətidir. Düzdür, manatın ucuzlaşdırılmasından sonra İqtisadiyyat və Sənaye Nazirliyi yanında Antiinhisar Siyasəti və İstehlakçıların Hüquqlarının Müdafiəsi Dövlət Xidməti tərəfindən istehlak bazarında sui-istifadə halları və süni qiymət artımına qarşı nəzarətin gücləndirilməsi və bu sahədə müvafiq tədbirlərin həyata keçirilməyə başlanmasının da rolu oldu.
Məsələ bundadır ki, manat ucuzlaşdırıldıqdan sonra AMB daha sərt tədbirlərə keçdi ki, ölkəyə xarici valyuta axınının zəifləməsi sözügedən qurumu dövriyyədən artıq manat kütləsini yığışdırmağa məcbur etdi. Çünki inflyasiyanı nəzarətdə saxlamaq və kəskin devalvasiyanın qarşını almaqdan ötrü başqa yol yox idi.
Nəticədə də ölkədə pul bazası, yəni, dövriyyədə olan nəğd pul kütləsinin həcmi azalmağa başladı ki, fevralın 1-nə 10 milyard 551,0 manat təşkil edirdisə, martın 1-nə 9 milyard 109,9 milyona, aprelin 1-nə 8 milyard 339,4 milyona, may ayının 1-nə isə 7 milyard 418,6 milyon manata qədər endi.
Düzdür, mayda tendensiya dayandı. Lakin ölkədə kəskin manat qıtlığı var. Və dollara tələb də səngiyib. İdxal olunan əsas növ malların qiymətləri isə demək olar, sabit qalıb.
BVF-nin bu yaxında Azərbaycanda səfərdə olan missiyasının rəhbəri Raca Almarzoqi də deyib ki, inflyasiya iki rəqəmli gözlənilirdi. “Amma devalvasiya səbəbindən tələb azaldı, iqtisadiyyata kredit qoyuluşunda azalma müşahidə edildi. Manatın devalvasiyası elan edildikdən sonra dövlət tərəfindən müvafiq tədbirlərin görülməsi kəskin qiymət artımının qarşısını aldı”,- deyə BVF nümayəndəsi bildirib.
Odur ki, ötən şərhimizdə də qeyd etdiyimiz kimi ölkədə inflyasiya bir qədər “buraxılsa”? yaxşıdır. Yəni, tələb olunan iqtisadi artıma nail olmaq, ölkəmizdən ixracı təşviq etmək baxımından deflyasiyanın güclənməsinin nəyinki qarşısını almaq, dayandırmaq lazımdır.
Bu baxımdan, AMB-in 2015-ci il üçün pul-kredit və maliyyə sabitliyi siyasətinin əsas istiqamətləri haqda Bəyanatında da deyilənə uyğun olaraq mövcud pul siyasətində deflyasiyaya tezliklə kəskin reaksiya nümayiş etdirilməli və balans dərhal bərpa olunmalıdır.
AzVision.az
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • Ermənistan Aİİ-ni tərk edərsə, qazın güzəştli qiyməti bazar qiyməti olacaq - Peskov
Bu gün, 14:15 |
|
|
|
| • Azərbaycanlıların Ermənistanda ev və torpaq alması QADAĞAN EDİLƏCƏK - KİV
Bu gün, 13:54 |
|
|
|
| • QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Agentliyinin bitməyən vədləri və nəticəsiz memorandumları - “Yaxın günlərdə olacaq...”
Bu gün, 13:45 |
|
|
|
| • Türk diplomat Paşinyanla bağlı çağırış etdi - “Ona dəstək verməliyik”
Bu gün, 13:11 |
|
|
|
| • Azərbaycan Mərkəzi Bankında yeni təyinat - BUNDAN SONRA...
Bu gün, 13:09 |
|
|
|
| • Bu gün onun anım günüdür
Bu gün, 13:07 |
|
|
|
| • Polkovnik işdən çıxarıldı - BUNDAN SONRA...
Bu gün, 13:03 |
|
|
|
| • 24 saat ərzində cəbhə xəttinfə 233 döyüş qeydə alınıb – Ukrayna Baş Qərargahının hesabatı
Bu gün, 12:55 |
|
|
|
| • Karapetyanın ofislərində axtarış başladı - “Seçki rüşvəti” paylayıblar
Bu gün, 12:53 |
|
|
|
| • Yol qəzasında həlak olan Təbrizdəki konsulun cənazəsi Azərbaycana gətirilib - bu gün Göyçayda dəfn olunacaq
Bu gün, 12:49 |
|
|
|
| • AXIRI BELƏ OLUR: Peşəkar qıtlığı yaradılanda, yaxud... - peşəkar "peşəkarla"əvəz olunanda...
Bu gün, 12:45 |
|
|
|
| • SOCAR-da yeni təyinat - Foto
Bu gün, 12:33 |
|
|
|
| • ABŞ rəsmisinin seçkiöncəsi İrəvan səfərinin ŞOK gizlinləri - İNCƏLƏMƏ
Bu gün, 12:25 |
|
|
|
| • Ayaz Qasımovdan SƏRT İRAD - "Ayıb olsun"
Bu gün, 12:17 |
|
|
|
| • Leyli Məmmədova gəldi, “Finex Kredit” 1 milyondan çox zərərə düşdü - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 12:05 |
|
|
|
| • Simonyan erməni xalqını efirdə təhqir etdi - KİV
Bu gün, 12:00 |
|
|
|
| • “Azəriqaz”da ƏCAİB KADR SİYASƏTİ... - İTTİHAM VAR...
Bu gün, 11:58 |
|
|
|
| • Ermənistan Rusiya ilə əlaqələri kəsir - Dmitri Medvedev deyir ki...
Bu gün, 11:43 |
|
|
|
| • Qərəzli qətnamə və Brüssel mentorluğunun süqutu - NƏ BAŞ VERİR?
Bu gün, 11:41 |
|
|
|
| • Dövlət Agentliyi “Kontakt Home”a cərimə protokolu yazdı - SƏBƏB
Bu gün, 11:40 |
|
|
|
| • Medvedev Ermənistan Baş nazirini aşağıladı - “Hansısa bir Nikol Paşinyan”
Bu gün, 11:39 |
|
|
|
| • Azərbaycanda sığorta yığımlarının 85%-dən çoxu 2 şirkətin payına düşüb - RƏQƏMLƏR
Bu gün, 11:34 |
|
|
|
| • “Kinematoqrafçılar İttifaqının sədri vəzifəsinə namizədəm” - AÇIQLAMA
Bu gün, 11:30 |
|
|
|
| • Məhkəmə Tarix Əliyevlə bağlı qərar verdi - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 11:25 |
|
|
|
| • Qalibaf yenidən İran parlamentinin sədri seçilib - İran mediası
Bu gün, 11:18 |
|
|
|
| • Gülüstan Əliyeva Daşkənddə muğamın elmi səhnəsini fəth etdi - FOTO
Bu gün, 11:15 |
|
|
|
| • “Ermənistanın mövcud vəziyyətdən çıxış yolu hakimiyyətin başqa qüvvələrə ötürülməsidir” - Köçəryan belə deyir...
Bu gün, 10:57 |
|
|
|
| • Baş həkimdən OYUNBAZLIQ: İşçini təhdid etdi və... - DƏLİXANADIR, VALLAH...
Bu gün, 10:53 |
|
|
|
| • ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Ermənistana səfər edəcək - "Armenpress"
Bu gün, 10:45 |
|
|
|
| • “Atamın bu mahnısı Türkiyədə 64 il anonim oxunub” - Əlibaba Məmmədovla bağlı SİRRİN üstü açıldı
Bu gün, 10:42 |
|
|
|
| • Yarım milyon manatlıq dələduzluqda ittiham edilən şəxslə bağlı qərar verildii
Bu gün, 10:41 |
|
|
|
| • Erməni müxalif liderindən şok iddia - Separatçıları Azərbaycana Paşinyan hakimiyyəti satıb
Bu gün, 10:39 |
|
|
|
| • Bəstəkarın oğlundan ETİRAZ - “Efir qadağası olan müğənni bu nə cürətdir edib?”
Bu gün, 10:37 |
|
|
|
| • Körpələr evi-uşaq bağçasının keçmiş müdirinin işi Ali Məhkəmədə - DETALLAR
Bu gün, 10:35 |
|
|
|
| • Köhnə binalarda mənzillər KƏSKİN BAHALAŞDI - AKTUAL
Bu gün, 10:35 |
|
|
|
| • “Şok olacaqsınız, gözlərinizə də inanmayacaqsınız ki, bunu edərəm” -Mətanət İsgəndərli
Bu gün, 10:33 |
|
|
|
| • Dövlət Xidmətinin hərbçisi ilə bağlı qərar açıqlandı
Bu gün, 10:30 |
|
|
|
| • Bəxtiyar Tağıyevin FHN-də yarım milyonluq tenderi - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 10:27 |
|
|
|
| • Qurban kəsimi 3 gün davam edəcək - Bayram namazının vaxtı
Bu gün, 10:23 |
|
|
|
| • İkiüzlülərin maskaları cırıldı: “Qarabağ klanı” ritorikanı dəyişib - AKTUAL
Bu gün, 10:14 |
|
|
|
| • “FNC BOKT” QSC-dən ASC-yə çevrildi
Bu gün, 10:13 |
|
|
|
| • Azərbaycanda çay şirkətinin rəhbərliyi dəyişəcək
Bu gün, 10:10 |
|
|
|
| • Köhnə məhsullar, problemli qiymətlər.... - Bir sözlə: bərbad...
Bu gün, 10:02 |
|
|
|
| • Bakı nefti BU QİYMƏTƏ oldu - YENİ RƏQƏMLƏR
Bu gün, 09:53 |
|
|
|
| • “28 May”da təhlükəli anlar - VİDEO
Bu gün, 09:50 |
|
|
|
| • Şəkinin bir ağlayanı yoxdur: NƏ TURİZM? - TAMAHKAR İCRA BAŞÇISI VARSA...
Bu gün, 09:42 |
|
|
|
| • ABŞ-İran razılaşması xəbəri neft bazarını silkələdi: Qiymətlər belə dəyişdi - AKTUAL
Bu gün, 08:06 |
|
|
|
| • Heç bir səbəb olmadan Rusiya ilə savaş istəyirlər - Filippo
Bu gün, 08:05 |
|
|
|
| • Rusiya bu istiqamətdən Ermənistana hücum edə bilər – Kiviryan
Bu gün, 08:04 |
|
|
|
| • Tramp bir neçə ölkəni "İbrahim sazişləri"nə qoşulmağa çağırıb - "Axios"
Bu gün, 08:01 |
|
|
|
|
