Bakının “qara bazarı”nda satılan özəlləşdirmə çekləri kimə lazımdır?
Tarix: 5-12-2014, 10:10 | Çap et
Özəlləşdirmə çeklərinin müddətinin 2011-ci il yanvarın 1-də bitməsinə baxmayaraq, Bakıdakı bir çox metro stansiyalarının çıxışında hələ də onların alqı-satqısı aparılır. Məlum olduğu kimi, özəlləşdirmə paylarının dövriyyəyə buraxılmasına 1996-cı il yanvarın 1-dən başlanıb və bu, iki mərhələdə həyata keçirilib. Ümumilikdə vətəndaşlara 31,9 milyon özəlləşdirmə çeki paylanıb. Qanunvericiliyə uyğun olaraq 1997-ci il yanvarın 1-dək anadan olan Azərbaycanın hər bir vətəndaşına əvəzsiz olaraq 4 çekdən ibarət özəlləşdirmə payları verilib. Dövlət özəlləşdirmə çeklərindən daha geniş istifadənin təmin olunması məqsədi ilə onların tədavül müddəti bir neçə dəfə uzadılıb. Prezidentin müvafiq fərmanları ilə 2002, 2004, 2008, 2009-cu illərdə çeklərdən istifadə müddəti artırılıb.
Son fərmana əsasən, dövriyyəyə buraxılan dövlət özəlləşdirmə çeklərinin tədavül müddəti 2011-ci il yanvar ayının 1-də başa çatıb və bundan sonra özəlləşdirmə paylarının istifadə olunması mümkünsüzdür. Belə olan halda “qara bazar”da hələ də satışı davam edən vauçerlərin alınmasında məqsəd nədir və onlar nəyə yararlıdır?
Modern.az saytına açıqlamasında məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı Vüqar Bayramov da vauçerlərdən istifadənin 2011-ci ildə başa çatdğını bildirib:
“Bildiyiniz kimi, prezident vauçerlərin istifadə müddətini uzatmayıb. Hazırda praktik olaraq özəlləşdirmə prosesində vauçerlərdən istifadə edilmir. Buna baxmayaraq, bir sıra satış məntəqələrində, eləcə də metro çıxışlarında ucuz qiymətə satılan vauçerlərin alqı-satqısı həyata keçirilir”.
Onun sözlərinə görə, vauçerlərin təxminən 80 faizi özəlləşdirmə prosesində istifadə olunub: “Həmin vaxt bəzi vətəndaşlarımızda elə təsəvvür yaranmışdı ki, yaxın gələcəkdə vauçerlərdən istifadə imkanı mümkün olacaq. Bu baxımdan hətta kommersiya məqsədilə vauçerlərin alınmasını həyata keçirirlər. Digər tərəfdən, bəzi vətəndaşlarımızda vauçerlərin istifadə müddətinin bitməsilə bağlı məlumat yoxdur. Müddət başa çatdıqdan sonra ölkə prezidenti vaxtın uzadılmasına dair hər hansı bir qərar qəbul etmədiyindən qanuni olaraq çeklərin istifadəsi, özəlləşdirmədə iştirak etməsi mümkün deyil”.
İqtisadçı vauçeri suvernir olaraq da alanların olduğunu istisna etmir: “Azərbaycanda kütləvi özəlləşdirmə başa çatıb və praktik olaraq vauçerlərdən kütləvi özəlləşdirmə zamanı artıq istifadə olunub. Güman olunmur ki, vauçerlərdən növbəti dəfə istifadəyə imkan yaransın. İndiki halda alqı-satqısı həyata keçirilsə belə, onlardan istifadə edilməsi hüquqi cəhətdən mümkün deyil. Yenidən özəlləşdirmədə istifadə edilməsi üçün dövlət proqramının şərtlərinə uyğun olaraq vaxtın uzadılması tələb olunur. Ona görə onlardan istifadə inandırıcı görünmür. Özəlləşdirilən müəssisənin 30 faizi kütləvi özəlləşdirilməyə aid edilirdi. Yəni həmin şəxs müəssisədə pay sahibi olurdu. Bildiyniz kimi, kütləvi özəlləşdirmə dövründə vauçerlərdən istifadə məcburi idi.
Vauçerlərdən istifadə edilən zaman vətəndaşların bir qismi pay sahibi olub. Amma etiraf etmək lazımdır ki, həmin pay indiki halda onlara gəlir gətirmir.
Əvvəlki dövrdə 50 faiz çek hərraca çıxarıldı, 30 faiz pullu, 15 faiz isə qapalı hərracda satıldı. Vətəndaş öz çeki ilə səhmlərə sahib olsa da, ən tanınmış, iri cəmiyyətlərdə belə çeki, səhmləri olan vətəndaşların böyük bir qismi divident əldə edə bilməyiblər”.
İqtisadçı ekspert Oqtay Haqverdiyev isə hazırda özəlləşdirilən müəssisələrin torpaq yerlərinin istifadə edilməsi üçün yararlı olduğunu bildirir: “Əmlak Komitəsinin nəşr etdiyi qəzetdə özəlləşdirilməyə çıxarılan müəssisələrin siyahısı və keçirilmə vaxtı göstərilir. Çeklər həmin özəllşədirilmədə istifadə edilir. Məsələ burasındadır ki, hərraca gəlir gətirməyən obyektlər daha çox çıxarılır. Hazırda 1-2 manata satılan çeklər yalnız orda istifadə edilə bilir. Çeklərin 80 faizi artıq istifadə olunub, təxminən 15-20 faizi əllərdədir.
Proses təzə başlayanda qiymət çox baha oldu, bu, təxminən 1-2 il çəkdi. Çünki insanlar çeklərlə böyük paylara sahib olacaqlarını düşünürdü. Bəziləri hətta düşünürdü ki, böyük şirkətlərdə pay əldə etməklə varlanacaqlar. Sonradan məlum oldu ki, özəlləşdirilən müəssisələrin çoxu “ölü”dür. Orda heç bir gəlir əldə etmək olmur. İndi də 1-2 manata satılır. Əslində yaxşı müəssisələr min cür yolla çekləri özünə götürür, “qara camaat” isə əlində olanlarla heç nə əldə edə bilməz. Həmin müəssidədən gəlir əldə etmək üçün gərək ora böyük miqdarda kapital qoyasan. Çox hallarda obyektlərin torpağı sahibkarlara lazım olur. O yeri söküb yeni bir tikinti həyata keçirirlər”.
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • "Akyol İnternational"ın vergi borcu 200 mini keçdi
Bu gün, 17:30 |
|
|
|
| • ADY bu qiyməti gizli saxlayıb - "Bəlkə də açıqlamağa utanırlar..."
Bu gün, 17:26 |
|
|
|
| • Təhsil Nazirliyi köhnə “tanışı” ilə yenidən anlaşdı: - Bu dəfə 385 minə
Bu gün, 17:24 |
|
|
|
| • Səudiyyə Ərəbistanı Əlixan Musayevi niyə geri qaytardı? – Quran oğrusuna Həcc qadağası qoyulub
Bu gün, 17:19 |
|
|
|
| • ADY deponun tikinti layihəsini 5 milyona hazırlatdırmaq istəyir
Bu gün, 17:17 |
|
|
|
| • Rusiya Kiyevi ələ keçirməyə hazırlaşır - Zelenski orduya əmr verdi
Bu gün, 17:12 |
|
|
|
| • Tıxacdan çıxış yolu: Taksi və şəxsi avtomobildən imtina? - AKTUAL
Bu gün, 17:09 |
|
|
|
| • 3 nəfər öldü, yüngül cəza verildi: Qarabağ qazisi hakimdən şikayətçidir - FOTO
Bu gün, 16:59 |
|
|
|
| • “Qocalarla nərd oynayıram, kənd yumurtası yeyirəm, yaraşığım da yerində” - 87 yaşlı Xalq artisti
Bu gün, 16:53 |
|
|
|
| • “Siqaret mafiyası”nın üzvü Fariz Məhərrəmov kimdir? - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 16:41 |
|
|
|
| • Bakı-Moskva qatarı da İŞƏ düşür? – “Bu il ərzində...”
Bu gün, 16:30 |
|
|
|
| • Rəcəb Babaşov 10 il ərzində Qazaxda hansı işləri görüb... - FOTO
Bu gün, 16:26 |
|
|
|
| • İntiqam Soltan xəstəxanadan buraxıldı: - "Barmaqlarımın ucuna qədər ağrıyır"
Bu gün, 16:11 |
|
|
|
| • Yardımlının yeganə yolu uçdu: Sakinlərdən icra başçısına ağır ittihamlar - VİDEO
Bu gün, 16:09 |
|
|
|
| • Laçında 41 milyonluq məhəllə tikən şirkət kimə məxsusdur? - ARAŞDIRMA
Bu gün, 15:55 |
|
|
|
| • Bakı-Tiflis qatarı hər gedişdə Böyük Kəsikdə 1 SAAT SAXLANILACAQ... - BUNA GÖRƏ...
Bu gün, 15:48 |
|
|
|
| • Sərhədlərin açılması iyunun 7-dəki nəticədən asılı olacaq - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 15:33 |
|
|
|
| • “Kupça” oyunu: Əmlak Xidməti Prezidentin fərmanlarına qarşı çıxır - BU DA FAKT!
Bu gün, 15:18 |
|
|
|
| • “İş ibtidai istintaqa qaytarılsın, Tahir Qədəşov həbs olunsun” – “Atlant işi”ndə zərərçəkənlər bunu tələb edir
Bu gün, 15:13 |
|
|
|
| • Azərbaycan-Gürcüstan dəmiryol marşrutu üzrə sərnişin gediş-gəlişinə icazə verilib - QƏRAR
Bu gün, 15:05 |
|
|
|
| • Bakıdan Tiflisə qatarla 81 manata getmək mümkün olacaq - AÇIQLANDI
Bu gün, 15:00 |
|
|
|
| • Magistraturaya qəbul imtahanının nəticələri elan olunub - DİQQƏT
Bu gün, 14:59 |
|
|
|
| • 16 ilin qaynaqçısı "Azəriqaz"ın rəisindən borcunu GERİ TƏLƏB ETDİ - "Məftili hər gün özüm almışam..."
Bu gün, 14:58 |
|
|
|
| • Zaxarovadan İrəvana sərt cavab - "Bunun Rusiyaya nə dəxli var, bu, Paşinyanın özüdür"
Bu gün, 13:47 |
|
|
|
| • Rus hərbçilər Ukraynada alkoqoldan zəhərlənib öldülər
Bu gün, 13:45 |
|
|
|
| • Azərbaycan Metrologiya İnstitutunun bir qrup əməkdaşı “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilib - SƏRƏNCAM
Bu gün, 13:42 |
|
|
|
| • “Paşinyanın seçilməsi Bakının xeyrinədir” - Köçəryan belə deyir
Bu gün, 13:27 |
|
|
|
| • Bakıda hava keyfiyyətini ölçən ilk IQAir cihazı quraşdırıldı - FOTO
Bu gün, 13:19 |
|
|
|
| • Təbii qazı Gürcüstana 121, Yunanıstana isə 433 dollara satmışıq – Tam siyahı
Bu gün, 13:11 |
|
|
|
| • “Samvel Karapetyan və Qaqik Sarukyan xarici ölkənin casuslarıdır” - Paşinyan belə deyir...
Bu gün, 13:04 |
|
|
|
| • Nazim Bəydəmirlinin yeri dəyişdirildi - dünən axşam saatlarında...
Bu gün, 12:57 |
|
|
|
| • Az yağış yağacağı ehtimalı var - belə deyirlər...
Bu gün, 12:38 |
|
|
|
| • ABŞ SEPAH-la bağlı bu məlumata görə 15 milyon dollar təklif edir - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 12:31 |
|
|
|
| • Rəfael Süleymanov işdən çıxarıldı - ƏMR
Bu gün, 12:27 |
|
|
|
| • “İlhamə Quliyeva yaşasaydı, bu qadağanı qoya bilərdilər?” - Samirə Yusifıqızından sərt AÇIQLAMALAR
Bu gün, 12:22 |
|
|
|
| • Bütün Rusiyanın axtardığı qatil “qardaş ölkə”də yaşayıb - Yazıçı olub, məşhurlaşıb və...
Bu gün, 12:19 |
|
|
|
| • Günay Əliyevaya vəzifə verildi - BUNDAN SONRA...
Bu gün, 12:17 |
|
|
|
| • Azərbaycanda icra başçılarının qadın müavinlərinin sayı açıqlandı
Bu gün, 12:16 |
|
|
|
| • Nizami MKTB-nin sabun, bel, kürək, verdə almaq arzusu baş tutmadı - SƏBƏB
Bu gün, 12:14 |
|
|
|
| • “Yelo Bank”da kreditlərdən “şapka” alan Vüqar kimdir? – Anar Həsənovun nəzərinə…
Bu gün, 12:06 |
|
|
|
| • Paşinyan Putinə 200 dəfə zəng edib
Bu gün, 12:02 |
|
|
|
| • İran vətəndaşlarının Almaniyaya viza müraciətlərinə İrəvanda baxılır
Bu gün, 11:51 |
|
|
|
| • Dövlətin yol getdiyi Adam... - Aydın CAN yazır...
Bu gün, 11:48 |
|
|
|
| • Azərbaycan-Ermənistan sərhədinin xəritəsi hazırlanır - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 11:38 |
|
|
|
| • “Hom Paş” – “Inter MMC” – “Khatai Residence”: bir layihənin şübhəli “rebrendinqi” - Məhkəmə aktları niyə icra olunmur?
Bu gün, 11:36 |
|
|
|
| • Köçəryan seçki sandığını terrorla əvəzləyir: - “Onun əsl mahiyyəti budur”
Bu gün, 11:28 |
|
|
|
| • “Bakcell”in dəstəyi ilə gənclər üçün “SummerStack Bootcamp” başlayır
Bu gün, 11:25 |
|
|
|
| • Ermənistanda Rusiya pasportu skandalı: - Məşhur milyarderin qohumu həbs oluna bilər
Bu gün, 11:23 |
|
|
|
| • Türk dövlətləri vahid valyutaya nə vaxt keçə bilər? - AÇIQLAMA
Bu gün, 11:11 |
|
|
|
| • Putin və Si Cinpin strateji tərəfdaşlığın inkişafına dair birgə sənədlər imzalayıblar - "Xinhua" agentliyi
Bu gün, 11:09 |
|
|
|
|
