2010-cu ildə Dağıstanın sabiq prezidenti, bütün fəaliyyəti boyunca Azərbaycana qarşı dərin nifrət bəsləyən Muxu Əliyevin dəstəyi ilə Türk Dünyasının altun tacı Dərbənddə mer seçkisində bölücü “Sadval” təşkilatının ideoloqu İmam Yarəliyev təyin edildi. Seçki saxtakarlığının ardınca beş min il yaşı olan bu qoca şəhərdə dərhal 17 mühüm dövlət idarəsində total şəkildə Azərbaycan türkləri tutduqları vəzifələrdən uzaqlaşdırıldılar. Daha sonra ermənilərə məxsus strateji mərkəzlər “Güney Dağıstan” projesini gündəmə gətirdilər. Yəni uydurma “Ləzgistan”nın başkəndi Dərbəndin elan edilməsi üçün bir sıra təsisatlar yaradıldı.
Qurban Qurbanovu “qurban” etməklə yaşanılan dərin siyasətlər
Kremlin Azərbaycanda son iki yüz ildə yaratdığı dərin metropoliya siyasətinin təzahürü kimi 2013-cü ildə “Rusiya Azərbaycanlı Milyaderlər İttifaqı” (RAMİ) adlı qurum yaradıldı. Projeyə uyğun Abbas Abbasov, Ramazan Abdulatipov, Süleyman Kərimov və digər çevrələr burada birləşdilər. Fikir verirsinizmi, mənşəcə özünü Azərbaycan türkü adlandıran Abbas Abbasov, bölücü ideyalarla sipər yaratımış və ləzgilərə məxsus təşkilatlatın “İmam Daxı” (Millət Atası) sayılan İmam Yarəliyev və avar xalqının lideri qismində tək özünü görən Ramazan Abdulatipov üçlüyü bir araya gələrək daha dərin sulara baş vurmaq istədilər. RAMİ Azərbaycanda, Abdulatipov başkənd İnciqalada və Yarəliyev isə Dərbənddə öz mövqelərini gücləndirmək üçün tandem yaratdılar. İlk addım kimi təkcə Dərbənddə deyil, Dağıstanda və Azərbaycanda ən qədim övliyalar soyundan olan Qurban Qurbanova qarşı təbliğatları dərinləşdirməyə başladılar. Beləliklə, prosesi 2014-cü ildə tamamlamağa çalışıldı. Heç bir qanuni əsas olmadan ona qarşı uydurma cinayət işi açıldı. Bunun ardınca isə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin Dərbənd şəhərinin abadlaşdırılması, bir sıra tarixi abidələrin bərpa edilməsi üçün ayırdığı 30 milyon manat mənimsənildi. Yarəliyev öz mövqelərini gücləndirmək üçün şəhər bələdiyyəsinin saxtakar üzvlərinin dəstəyi ilə səlahiyyətlərini 2018-ci ilə kimi artırmağa nail oldu. 2018-ci ildə Azərbaycanda keçiriləcək prezident seçkilərinə kimi RAMİ və Abdulatipov daha da güclənməyi hədəf seçmişdilər. Ancaq zaman tamamilə fərqli durumu gündəmə gətirdi. Hazırda Rusiyada yaşanılan böhranların burulğanında məşhur üçlük istəklərinə nail ola biləcəklərinə ümidləri tükənmək üzrədir. Çünki onlar Dağıstanda baş verən sosial-ictimai və siyasi proseslərin dalğasında mövqelərini itirməklə üz-üzə qalıblar. Öncələr adi adamlar və ya orta biznesi təmsil edənlər terror qurbanına çevrilirdilərsə, indi ən iri sosial dayaqlara və ya biznesə malik olanlar bu aqibəti yaşamaq zorundadırlar. Beləliklə, Abdulatipovun mövqeləri sarsılmağa başlayıb. Abbasovun da durumu çox ağırdır. İlk dəfədir Rusiyada “Rusiya Azərbaycanlıları” (“AzərRoss”) və “Rusiya Azərbaycanlıları Milli Konqresi” kimi iri çəkili təşkilatlar Abbasova və onu müdafiə edən çevrələrə qarşı təpkilər göstərməyə başlamışlar.
Dərbənd rayonunun sabiq icra başçısı Qurban Qurbanov yaşanılan bu ssenarilərə qarşı uzun müddət tək dirənişlər göstərdi. Onun mövqelərini sarsıtmağa, “üçlüyün” maraqlarına qurban verməyə çalışılsa da, sonda məğlub duruma düşən tərəf özləri oldular.
Prokurorluqdan şok iddia: “Vətəndaş Yarəliyev cinayətkardır”
Dağıstan prokurorluğunun 10 yanvar 2015-ci il tarixdə Dərbənd şəhərinin meri İmam Yarəliyev haqqında qaldırdığı cinayət işində belə qeyd olunur: “Vətəndaş Yarəliyev Dərbəndin meri kimi 2010-cu ildən bu günə kimi şəhər təsərrüfatının, sosial-iqtisadi həyatının inkişafı istiqamətində hər hansı irəliləyişlərə nail olmamışdır. Büdcəyə ayrılan vəsaitlərin taleyi bu günə kimi naməlum olaraq qalır. Digər yandan isə qanunsuz yerə öz səlahiyyətlərini 2018-ci ilə qədər uzatmışdır. Bu yöndə vətəndaş Yarəliyev şübhəli şəxs qismində təqsirli birlinir”.
Fevral ayının 11-də Dərbənddəki “Ləzgi Dövlət Dram Teatrı”nın binası önündə əhalinin və ağsaqqalların təşəbbüsü ilə “Dağıstanın güc stukturlarına etiraz edirik! Əlinizi İmam Yarəliyevdən çəkin! Yarəliyevə qarşı təqiblərə son qoyulsun!” kimi qəzəbli etiraz mitinqi təşkil olundu. Mitinqçilər və Yarəliyev unudurdular ki, son aylar ərzində Azərbaycan türklərinə məxsus abidələri niyə dağıdırdılar? Nizami Gəncəvi Parkı, II Dünya savaşının əfsanəvi qəhrəmanı Şəmsulla Əliyevin heykəli, övliya Seyid Mir Qafarın məzarı nədən vandalizm aktı ilə üzləşmişdi? Narın Qala kimi dünya mədəniyyətinin nadir incisi olan abidə niyə baxımsız durumla üz-üzə qoyulmuşdu? Dərbənddə son dörd ildə bütün küçələrin adlarını dəyişdirərək ləzgilərə məxsus tarixi şəxsiyyətlərin adları nə üçün qoyulmuşdur? Halbuki həmin adların Dərbəndin tarixi ilə bağlı heç bir aidiyyəti yoxdur. Suçu özlərində deyil, Dağıstan və Azərbaycanın hər zaman ortaq dəyərlər üzərində köklənməsi tərəfdarı olan, Rusiya Dövlət Dumasının deputatı Murad Hacıyevə və rayon icra hakimiyyətinin sabiq başçısı Qurban Qurbanova qarşı aparılan azğın təbliğatlarda tək suçlu tərəf Azərbaycan türkləri elan edilmişdilər. Dərbəndin iki min illik yubileyinin keçirilməsinə yeddi ay qalıb. Şəhər Yarəliyev və komandası tərəfindən xarabazarlığa çevrilib. Kosmetik dəyişikliklərin heç bir keyfiyyəti və məzmunu yoxdur. Dururmun ağırlaşmasından əndişə duyan Yarəliyev Moskvaya qaçıb. Dağıstan prezidenti və hökuməti administrasiyasının rəhbəri Ramazan Əliyev yaranmış durumdan çıxış kimi ya milliyyətcə Azərbaycan türkü olan Mövsüm Əliyevin, ya da sabiq ədliyyə naziri və milliyyətcə tabasaranlı Azadi Rəhimovun mer vəzifəsinə seçilməsi təklifini irəli sürüb. Yarəliyev isə bütün bunlara hələ də etirazını bildirməkdə davam edir. O, Dərbənd şəhərinə aidiyyəti olmayan ləzgi təşkilatlarının vasitəsi ilə Rusiya prezidenti Vladimir Putinə xalqın adından müracətlər təşkil etməklə məşğuldur. Onlar hədəfdən yayınmaq üçün bütün suçu Dövlət Dumasının Dərbənddən seçilmiş deputatı Murad Hacıyevin üzərinə atmaqdan çəkinmirlər. Bu arada Dağıstan prokuroluğu Yarəliyevə qarşı növbəti cinayət işini açıb: “Vətəndaş Yarəliyev vəzifə səlahiyyətlərini aşaraq dövlətə məxsus ərazini mənisəmişdir”.
Mafiya babasının sindikatı
Dağıstan prokurorluğunun mer İmam Yarəliyevin fəaliyyəti ilə ilgili apardığı araşdırmada daha dəhşətli faktlar ortalığa çıxıb. Dərbəndin sabiq icra başçısı Qurban Qurbanovla bağlı 2014-cü ilin avqust-noyabr aralığında gündəmə gətirilən 76 hektarlıq ərazinin qanunsuz yolla mənimsənilməsi iddiaları davamlı gündəmdə saxlanılırdı. Bu hay-küyü yaradan İmam Yarəliyev və onu himayə edənlərin işi olduğunu çoxları bilsə də, susmağa və səbrlə problemin çözülməsinə çalışanlar indi haqlı çıxıblar. Yanvarın 15-də Dərbənd şəhərində Federal Təhlükəsizlik İdarəsi və Daxili İşlər Nazirliyinin iqtisadi cinayətlərə qarşı idarələri birlikdə əməliyyat tədbirləri keçirdilər və fevralın 3-də isə bəlli oldu ki, bütün bu olaylarda tək suçlu mer Yarəliyevdir və dövlət büdcəsinə azından 36 milyon rubl dəyərində zərər vurulub. Öz iqtisadi cinayətlərini öncələrdə olduğu kimi, ört-basdır etmək üçün Yarəliyev siyasi təxribatları gündəmədə saxlamağa çalışır. O, “Güney Dağıstan” tipli uydurma regional klanın olduğunu isbat etməklə Axtı, Süleyman Stalski, Məhərrəmkənd, Dağıstan Odları, Tabasaran, Xiv, Kurax və Dərbənd rayonlarında fəaliyyət göstərən ləzgi təşkilatlarını təsir altına saxlayır. Beləliklə, həddən artıq zənginləşən Yarəliyev bir yandan biznes və ticarət sektorunu, digər yandan ictimai təşkilatları özünün əsirinə çevirmişdir. Uzun illər Dağıstanın baş prokuroru işləmiş Yarəliyev hamını qorxu altında saxlamaq üçün “cinayət dosyesi” kimi kombinasiyaları məharətlə idarə etməklə bütün bunlara nail ola bilmişdir. İndiki məqamda Moskvada Rusiya Baş Prokurorluğunda çalışan keçmiş tanışlarının dəstəyi ilə prosesləri öz xeyrinə dəyişdirməyə çalışır.
Azərbaycanın 30 milyon manatı hara yox oldu?
Fikrimizcə, İmam Yarəliyevin haqqında Dağıstan prokurorluğu tərəfindən açılan cinayət işində Azərbaycan hökumətinin ötən il ayrıdığı 30 milyon manatın hesabı sorulmalıdır. Prezident İlham Əliyevin şəxsən verdiyi sərəncamda qeyd olunur ki, bu vəsait Dərbənd şəhərində Nizami Gəncəvi Parkının, Heydər Əliyev prospektinin (Yarəliyevin dəstəyi ilə bu prospektin adının Vladimir Putin qoyulması iddiası son ayların ən ciddi olaylarından biridir) abadlaşdırılması, Narın Qala və Qafqazda ən qədim Cümə Məscidinin bərpası, Olimpiya Mərkəzinin və şəhər ətrafında Daş Üzlüklər Fabrikinin inşa edilməsi və digər mədəni-sosial infrastrukturların yaradılması üçün ayrılmışdır. Ancaq bu günə kimi həmin vəsaitin taleyindən heç bir xəbər yoxdur. Ona görə 30 milyon manatın taleyi ilə bağlı “Ata Holding Group”a açıq şəkildə sorğu göndərilməlidir. Çünki icraçı kimi tək sorumlu bu şirkətdir. Yarəliyevin maraqları təmin olunmayınca, həmin vəsaitdən istifadə etmək isə qeyri-mümkün sayılır. Bu məsələdə ən çox adı hallanan Azərbaycan ordusunun baş qəragah rəisi Nəcməddin Sadıqovdur. Belə bir konfiqurasiyalı oyunların sonucu olaraq guya 30 milyon manata görə cavabdeh olan şirkətin sahibi Dağıstandan qaçıb getmişdir və beləcə, pullar yoxa çıxmışdır fikri dövriyyəyə salınıb. Guya həmin şəxsin axtarırşa verilməsinə başlanılıb. Kimsənin bütün bunlara inanması gəlməsə də, gerçəklik budur. Azərbaycan dövlətinin 30 milyon manatı göyə sovrulub. Cavabdeh qismində bircə nəfər sorumlu sayılır. Həmin şəxsin adı Aydın Mürsəlovdur. Dərbənddə çoxlarının yaxından tanıdığı bu şəxsin İmam Yarəliyev, Nəcməddin Sadıxov, Abbas Abbasov və Ramazan Abdulatipovun ən yaxın silahdaşı olduğunu bilməyən yoxdur.
Son illərdə davamlı şəkildə olduğu kimi, qoca Dərbənddən ürək ağrısı ilə ayrılan zaman yolda xəbər aldıq ki, mer vəzifəsinə pasportunda milliytəcə azərbaycanlı yazdırmış və uzun illər Dağıstanın ədliyyə naziri olan tabasaran kökənli Azadi Rəhimov təyin olunub. Tabasaran xalqı hər zaman Azərbaycan türkləri ilə iç-içə yaşayan, bizlərə böyük sevgi ilə dəyər verən bir toplumdur. Çünki tarix boyu tabasaranlıların tək ümid yeri Dərbənd və Azərbaycan olmuşdur.
Ənvər BÖRÜSOY,
Bakı-Dərbənd-Bakı \\ tezadlar.az \\
