Rusiya AZAL təyyarəsinin qəzasında həlak olanların ailələrinə kompensasiya ödəməyə razı oldu. Bu, dərhal münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində mühüm addım kimi təqdim edilir. Rusiya və Azərbaycan Xarici İşlər Nazirlikləri demək olar ki, eyni vaxtda qərarın "humanitar xarakterini" və "ikitərəfli münasibətlərin vacibliyini" vurğulayan bəyanatlar veriblər.
Lakin əksər azərbaycanlılar üçün bu, barışıq jesti kimi deyil, xoşagəlməz bir mövzunu zərif şəkildə bağlamaq üçün klassik bir cəhd kimi görünür. Rusiya ödəyirsə, bu, ən azı dolayı yolla faciədə iştirakını etiraf etməsi deməkdir. Əks halda, niyə ödəməlidir? Lakin eyni zamanda, Aleksandr Bastrıkinin rəhbərlik etdiyi İstintaq Komitəsi təyyarə qəzası ilə bağlı cinayət işini sakitcə və heç bir təmtəraq olmadan dayandırdı. Həqiqi araşdırma aparılmadı, günahkarlar açıqlanmadı, cəzalar verilmədi. İş sadəcə bağlandı. Bu, tipik Rusiya sxemidir: "Pulu verəcəyik, amma günahkarlar yoxdur".
Bastrıkin uzun müddətdir ki, bu oyunu oynayır. Lazım gəldikdə o “sərtlik” və "prinsipiallıq" nümayiş etdirir və lazım gəldikdə istənilən narahatedici işi dərhal bağlayır. AZAL işində o ondan tələb olunanı tam olaraq etdi: formal olaraq "həll etdi" və tez bir zamanda məsələyə son qoydu. Məlum oldu ki, Rusiya eyni zamanda günahı pulla etiraf edir və istintaq səviyyəsində inkar edir. Sadəcə ikili standart.
Bəs Rusiyadakı Azərbaycan diasporunun üzvlərinə qarşı uydurma cinayət işləri ilə bağlı nə baş verir? Onlar ləğv edilməyib. Onlar təqib olunmağa, uydurma ittihamlarla cəzalandırılmağa, yaxud da məhkəməyəqədər həbsdə saxlanılmağa davam edirlər. Bəziləri kompensasiya alır, digərləri isə qandallanır. Bu, çox rahat və kinayəli mövqe.
Başqa bir ağrılı nümunə Səfərov qardaşlarının işidir. 2025-ci ilin yayında Ziyəddin və Hüseyn Səfərov qardaşları Yekaterinburqda keçirilən basqın zamanı öldürüldülər. Azərbaycan işgəncə və xüsusi qəddarlıqla qətllə bağlı cinayət işi açdı. Şahidlər və qohumlar Rusiya təhlükəsizlik qüvvələrinin həddindən artıq zorakılığından danışırlar. Bəs Rusiyanın mövqeyi necədir, necə olacaq? Adi sükut və standart "daxili araşdırma", çox güman ki, AZAL işi kimi heç nə ilə bitməyəcək. Məlum olur ki, söhbət azərbaycanlılardan gedəndə Rusiya asanlıqla "qardaş millətlər"dən sərt repressiyalara və ikili standartlara keçir.
Azərbaycanda bir çoxları düşünür: bu kompensasiya Mariya Zaxarovanın brifinqlərdəki kobudluğunu davam etdirməsi, aşkar olanı inkar etməsi və ətrafındakı hər kəsi günahlandırması üçün ödənilmirmi? Əlbətttə, Rusiya köhnə siyasətini davam etdirir: "Pulu ödədin, indi sual verməyə əziyyət çəkmə". Amma bu, belə olmamalıdır.
Kompensasiya güzəşt və ya avtomatik bağışlanma deyil. Bu, tam və şəffaf araşdırma ehtiyacını, məsul şəxslərin cəzalandırılmasını, Azərbaycan diasporuna təzyiqlərə son qoyulmasını, bütün uydurma işlərin bağlanmasını və Səfərovlar işinə dürüst cavab verilməsini əvəz etmir.
Bundan əlavə, Rusiya hələ də ziddiyyətlərdən istifadə etmək və Azərbaycanın artıq həll etdiyi Qarabağ məsələsini yenidən alovlandırmaq kimi köhnə vərdişindən əl çəkməyib. Müxtəlif separatçı və radikal erməni fiqurlarına dəstək, onlara Moskvada platformalar təmin etmək və gizli himayədarlıq - bütün bunlar davam edir. Kreml hələ də Qarabağda qisas almaq arzusunda olanları himayə etdiyi müddətcə, "strateji tərəfdaşlıq" və "xalqlar dostluğu" haqqında hər hansı bir söhbət sadəcə ritorika olaraq qalır.
Rusiya pulla bağlı çox həssas və ağrılı bir məsələni əslində həll etmədən “həll etməyə” çalışır. Lakin onlarla mülki şəxsin öldüyü bu kimi hallarda tək nağd pul köçürməsi qətiyyən kifayət deyil. Azərbaycanın kompensasiyadan daha çox gözlədiyi şey başqadır: həqiqətin üzə çıxması, ədalət və hörmət. Və buna nail olana qədər heç bir ödəniş bu çətin və ağrılı məsələyə həqiqətən də son qoya bilməz.
Müəllif: Aqil Qəhrəmanov
Mənbə: Zerkalo.az
