Ukrayna müharibəsinin əks-sədası: - Çin ABŞ-ni iki amillə qorxutmağa çalışır
Tarix: 21-02-2023, 16:44 | Çap et
Rusiyanın Ukraynaya hərbi müdaxiləsinin ildönümü yaxınlaşdıqca müharibənin strateji tərəfləri arasındakı münasibətlər sistemindəki gərginlik qabarır.
NATO-nun iki əsas gücü ABŞ və Britaniya cütlüyünü ən çox narahat edən məqam Çinin Rusiyaya silah ixrac etmək potensialını nəzərdən keçirməsidir.
Hərçənd ki, Çin ABŞ tərəfindən səslənən bəyanatların həqiqəti əks etdirmədiyini deyir.
Ancaq məsələnin miqyası təkcə Ukrayna mövzusu ilə də bitmir, çünki Çin ABŞ-yə qarşı hərbi ritorikasını səmada da göstərir – uçan şarlar vasitəsilə Vaşinqtonun reaksiyalarını yoxlayır və onun əsəblərini tarıma çəkir.
Ukraynadakı müharibə ABŞ ilə Çin arasında onsuz da gərgin olan münasibətlərin üstünə benzin tökdü və Tayvanın güc yolu ilə Pekinin yurisdiksiyasına birləşdirilməsi aktuallaşdı.
ABŞ-nin başının Ukraynaya qarışdığı bir zamanda Çin Tayvanın yekun statusu ilə bağlı fundamental iddialarını böyüdür, Vaşinqton isə Pekinə qulaqburması verməkdən ötrü səylərini xərcləyir.
Lakin ABŞ-nin müdaxilə imkanları yan təsirlərini göstərir, belə ki, Çin hava şarlarından ibarət “ordusunu” Vaşinqtonun strateji maraqlarının xəttini zədələmək üçün istifadə edir.
Bu cür mənzərə ABŞ-nin Çin və Tayvan arasındakı gərginliyin idarə edilməsindəki imkanlarını zəiflədə bilər.
Çünki Pekin ən azından ABŞ-ni iki mühakimə ilə qorxutmaq gücünə malikdir.
Birinci, Çin Rusiyaya silah tədarükü versiyasını Tayvan kartında Vaşinqtona qarşı şantaj siyasətinə keçirmək istəyir. Əgər ABŞ həqiqətən də Ukraynaya sona qədər dəstəkdə maraqlıdırsa, onda Çinin Rusiyaya silah ixracı gerçəkləşdirməməsində qətiyyət göstərməlidir. Lakin bu zaman Çinin şərti meydana çıxacaq: Tayvan probleminin həllində Çinə maneə yaradılmasın.
İkinci, hava şarlarından ibarət şəbəkə ABŞ-nin strateji obyektlərinin koordinatlarını götürüb və Pekin danışıqlarda bunu Vaşinqton əleyhinə çəkindirmək aktı kimi ortaya qoyur.
Yəqin Çin bu iki versiyanı əldə tutmaqla belə qənaətə gəlir ki, ABŞ Tayvan mövzusunun ipini əlindən buraxıb qaçacaq. Lakin məsələ göründüyü qədər sadə deyil, çünki ABŞ-nin Tayvanı əldən verməsi onun Cənubi Çin dənizindəki maraqlarını batıra bilər ki, Vaşinqton da belə bir xəttə getməz.
Çin bu versiyanı da ayaqda saxlayır, ona görə də Rusiya ilə qarşılıqlı ehtiyaclar çərçivəsində əməkdaşlığı ABŞ-Britaniya ikilisinin qlobal təsirlərini sarsıtmaq məqsədlərinə kökləyir.
Bu məntiqlə Çinin Rusiyanı hərbi yardımla təmin etmək istəkləri ilə bağlı iddialar həqiqət kimi səslənir, hərçənd ki, Pekin hələ də ehtiyatlı mövqeyindən tamamilə yayınmayıb.
Ukraynadakı müharibənin nəticələri Rusiyanın xeyrinə doğru dəyişsə, NATO-nun təhlükəsizlik arxitekturasının sütunları çatlayacaq. Çin bu cür mənzərənin yarana bilməsindən narahat deyil, çünki başa düşür ki, onun NATO ilə əməkdaşlığı üçün açıq sahə demək yoxdur.
Ukraynanın gələcəyinə dair yekun baxışlar aydın olsa, Tayvan mübahisələri qızışacaq, çünki Çinin iddialı rolu ABŞ üçün qəbuledilməzdir.
ABŞ-nin narahatlıqlarla bağlı dünyagörüşündə yer alan digər məqam Ukrayna müharibəsinin gedişatında Çin-Rusiya-İran üçlü oxunun yaradılması ehtimallarıdır.
Ancaq Rusiya və Çin İranın təhlükəsizlikdən irəli gələn qorxularını sakitləşdirməkdə maraqlı deyil, onlar Tehrana daha çox iqtisadi tərəfdaş kimi baxışlarını zilləyirlər.
Qərbin İrana qarşı sanksiyalarında Rusiya və Çini təşvişə salan məqamlar da iqtisadi meyarlarla əlaqəlidir.
İran isə fərqli məntiqdədir, o mənada ki, Tehran Rusiya və Çinlə əməkdaşlığı özünə qarşı güclənən beynəlxalq iradəni sarsıltmaq, nüvə proqramını genişlətmək prizmasından dəyərləndirir.
Ancaq Rusiya-Çin tandemi İranla sıx iqtisadi əməkdaşlığa üstünlük versə də, onların maraqları Tehranın nüvə faylı ilə uzlaşmayacaq.
Aqşin Kərimov,
Siyasi şərhçi - DİA.AZ
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • Mingəçevir Dövlət Dram Teatrının aktyoru təltif olundu - FOTO
Dünən, 17:26 |
|
|
|
| • Ləğv edilən qurumların rəhbərləri kimdir? - MARAQLI FAKTLAR
Dünən, 17:15 |
|
|
|
| • Bakıda bu problem hamını narahat edir: - Həyatı çətinləşdirən dərd
Dünən, 17:10 |
|
|
|
| • "MSDIS Holding"də böhran: - Vergi borcu 20 milyon manata çatır
Dünən, 17:06 |
|
|
|
| • Naibə Allahverdiyevadan mükafatlandırılmasına reaksiya: - “Allahın izni ilə, bir gün Prezident təqaüdü də alaram”
Dünən, 17:01 |
|
|
|
| • Bakıda ictimai nəqliyyatın idarə edilməsində yeni mərhələ başlayır - RƏY
Dünən, 16:54 |
|
|
|
| • Neft anbarlarında 45 günlük ehtiyat qalıb - dünya iflic ola bilər
Dünən, 16:50 |
|
|
|
| • Mətbuat konfransında Qarabağla bağlı təxribatçı vəd verdi - QAŞINIR...
Dünən, 16:45 |
|
|
|
| • Gender bərabərliyinin təmini məqsədilə əməkhaqqına dair yeni tələb müəyyənləşib - DİQQƏT
Dünən, 16:33 |
|
|
|
| • "Deyirdi ki, bu mismarla onun gözünü çıxaracam" - Məhkəmə işi
Dünən, 16:27 |
|
|
|
| • Yaxın saatlarda İran və ABŞ arasında razılaşma əldə oluna bilər - “Əl-Ərəbiyyə” telekanalı
Dünən, 16:24 |
|
|
|
| • Bir qrup incəsənət xadiminə Prezident mükafatı verilib - SƏRƏNCAM
Dünən, 16:15 |
|
|
|
| • Mədəniyyət xadimlərinə Prezidentinin fərdi təqaüdü verilib - SƏRƏNCAM
Dünən, 16:10 |
|
|
|
| • "Bakı Metropoliteni", "BakuBus" və "Bakı Taksi Xidməti" birləşdirilib - FƏRMAN
Dünən, 16:07 |
|
|
|
| • Xadimə ilə dava edən məktəb direktoru CƏZALANDIRILDI - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 16:01 |
|
|
|
| • “Azərlotereya”nın media təlimi, yoxsa emosional PR? - BU NƏDİ BELƏ?
Dünən, 15:59 |
|
|
|
| • Qurban Qurbanovun yeni biznesi
Dünən, 15:56 |
|
|
|
| • İrəvandakı sammitdən İran niyə narahat olub?
Dünən, 15:37 |
|
|
|
| • Mahir Abbaszadənin bu il 2,3 milyon, son 3 ildə isə 7 milyon ayırdığı Yasin Dadaşov kimdir? - CƏDVƏL
Dünən, 15:35 |
|
|
|
| • “PAŞA-K” dərman şirkətindən ŞİKAYƏT - “Ailəmizi ölümlə hədələyirlər, həyatımız təhlükədədir”
Dünən, 15:26 |
|
|
|
| • Pezeşkian Müctəba Xamenei ilə görüşüb - AÇIQLAMA
Dünən, 15:24 |
|
|
|
| • “Yaxşılıq edib çəkirsənsə, demək niyyətin başqadır” – Əməkdar artist
Dünən, 15:03 |
|
|
|
| • Makronun Ermənistan üçün nələr etdiyini mayın 28-də görəcəksiniz - Paşinyan
Dünən, 15:01 |
|
|
|
| • "Pulsuz olan yerlər indi ödənişlidir, alternativ isə yoxdur" - ETİRAZ!
Dünən, 14:54 |
|
|
|
| • Misir Mərdanovdan Emin Əmrullayevin sözlərinə REAKSİYA
Dünən, 14:50 |
|
|
|
| • “Ekol Mühəndislik Xidmətləri” şirkətinin maşınları satılır – Qiymətlər 3600 manatdan başlayır
Dünən, 14:48 |
|
|
|
| • Ukrayna məsələsində Rusiyaya müttəfiq deyilik - Paşinyan
Dünən, 14:44 |
|
|
|
| • "Yeni Nəsil", "Nur" və "Reo-Med" Tibb Mərkəzi borca düşüb - FOTO
Dünən, 14:42 |
|
|
|
| • Sumqayıtda çəkiliş zamanı jurnalistləri söyən ana və qızı SAXLANILDI - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 14:37 |
|
|
|
| • Ətir və tualet suyunun 1 qramını Çindən 1 qəpiyə gətiririk – Ölkələrin siyahısı
Dünən, 14:29 |
|
|
|
| • Marukyanın Qarabağ arzusu - Paşinyan gizli planı necə İFLİC EDİB?
Dünən, 14:26 |
|
|
|
| • Agentlik sədrinin müşaviri işdən çıxdı - FOTO
Dünən, 14:19 |
|
|
|
| • Moskva İrəvanı vədini pozmaqda ittiham edib: - Ermənistan gec-tez Aİ-nin anti-Rusiya xəttinə cəlb olunacaq
Dünən, 14:16 |
|
|
|
| • İcra başçısı xəstəxanada müalicə olunan şəhid atalarını və qaziləri ziyarət edib - FOTO
Dünən, 13:32 |
|
|
|
| • “Atamın barelyefini binaya vurmağa icazə vermədilər, amma başqa sənətkarların...” - xalq artistinin qızından ETİRAZ
Dünən, 13:29 |
|
|
|
| • Paşinyan Moskvada parada getməyəcək
Dünən, 13:25 |
|
|
|
| • Pezeşkianın Makronla telefon danışığının detalları açıqlanıb
Dünən, 13:23 |
|
|
|
| • “TikTok”da ictimaiyyətə çox mənfi çalarlı ünsiyyət təqdim olunur, əxlaqsızlıq, zorakılıq, bədbinlik...
Dünən, 13:17 |
|
|
|
| • “Qaçqınkom” Goranboyda bina təmir edəcək: - 468 min manatlıq tender
Dünən, 13:15 |
|
|
|
| • Nikol Paşinyan məzuniyyətə çıxır - KİV
Dünən, 13:07 |
|
|
|
| • Medvedyev Varşavanın gələcək taleyini açıqladı: - Ya rəzil vassal olacaq, ya da...
Dünən, 13:05 |
|
|
|
| • “TuranBank”da yeni təyinat olub - BUNDAN SONRA
Dünən, 13:01 |
|
|
|
| • İcra başçısı sektor müdirini vəzifədən azad edib - FOTO
Dünən, 12:58 |
|
|
|
| • "Heç necə açırlar onu belə bacarmıram" - Şeyx Əbdül
Dünən, 12:55 |
|
|
|
| • “Qəfildən çığırtı gəldi, baxdım ortalıq qan gölünə döndü” - "Ay Beauty" İŞİ
Dünən, 12:41 |
|
|
|
| • Ankaranın ABŞ-da lobbi fəaliyyəti - bəs Azərbaycan?
Dünən, 12:34 |
|
|
|
| • Vaşinqton bu səbəbdən Pekinin İrandakı rejimə təsir etməsini istəyir - İNCƏLƏMƏ
Dünən, 12:32 |
|
|
|
| • Məhkəmə Sabunçu Rayon İcra Hakimiyyətini haqsız hesab etdi: vətəndaşa sənədi niyə vermir? - TƏFƏRRÜAT
Dünən, 12:23 |
|
|
|
| • Kəndlini bazara buraxmırlar - ŞƏRH
Dünən, 12:19 |
|
|
|
| • Polkovnik Mayis Orucəliyev 1 milyonluq mənimsəmədə ittiham edilir - Ölümündən sonra
Dünən, 12:17 |
|
|
|
|
