Tokayevin Putinlə görüşündəki “gözəgörünməz”lər... - Bəs Fransa nə istəyir?
Tarix: 1-12-2022, 08:54 | Çap et
Qazaxıstandakı sonuncu prezident seçkisindən qalib çıxan Kasım-Jomart Tokayev ilk xarici səfərini Rusiyaya etdi və Kremlin divarları arasında həmkarı Vladimir Putinlə danışıqlar apardı.
Tokayev Rusiyanın Ukraynadakı müharibəsinə görə Moskvaya dəstək göstərmir və bu, Kremldən Astanaya istiqamət alan təhdidlərin yaranmasına gətirib çıxarır.
Rusiya ötən aylarda Qazaxıstan neftini Avropaya daşıyan neft kəməri əməliyyatlarını müvəqqəti dayandırmışdı, bunun ardınca isə xüsusi təlimat alan siyasi çevrələr Moskvanın işğal siyahısında növbəti yerdə Qazaxıstanın olması barədə hədələr səsləndirdilər.
Ancaq məharətli Tokayev oyun qurmağı bacarır, Qərblə Rusiya arasındakı tarazlığı saxlamaq xəttinin Qazaxıstanın təhlükəsizliyi üçün həyati əhəmiyyətli olduğunu dərk edir.
Yəni Tokayev nə qədər Rusiyaya qarşı küləklər əsdirsə də, Astana təhlükəsizlik qayğıları səbəbi ilə Rusiyanın çətiri altındakı plakatları üstün tutur, Qazaxıstan liderinin seçkidən sonra ilk səfərini Moskvaya etməsi də bunun əyani sübutu kimi qiymətləndirilməlidir.
Rusiya ilə Qazaxıstanın birgə maraqları enerji dəhlizləri, təhlükəsizlik sferasında birləşir, amma Ukraynadakı müharibənin gedişatı və Moskvanın qazanclarını xərcləməsi Tokayevin fərqli şüura keçidi üçün mərhələdir.
Bununla belə, ikili əlaqələrdəki iplər qırılmayıb, Putin də həmin bağların çürüməməsindən ötrü Qazaxıstanı əlində tutmağı bacarmalıdır.
Rusiya Ukraynada indiki period üçün strateji məğlubiyyətə düçar olmasa da, onun taktiki biabırçılıqları iqtisadi gücünün aşınmasını da kəskinləşdirir.
Putin üçün Tokayevin səfəri güc itkilərinin bərpası, dərinləşən siyasi təcriddə boşluqda qalmamaq baxımından böyük bir tutuma malikdir.
Çünki Qazaxıstan Türkmənistanla yanaşı, Mərkəzi Asiyanın neft gücüdür, Çin, Qərb və Türkiyə ilə dərinləşən əlaqələrə sahibdir. Qərbin və Çinin ölkədə investisiyalarının həcmi şişdikcə isə Rusiya Astananı itirmək təhlükəsi ilə üzləşir.
Putin Kreml üçün qarışıq bir vəziyyətdə Astananı itirmək yox, əksinə, onun mövqeyindən və şaxələnən siyasətindən fayda qoparmaq istəyir, məsələn, Astana hansısa mərhələdə Moskvanı gizli kanallar vasitəsilə hansısa maddiyyatla təmin edə bilər.
Tokayev balansa dair təəssüratları saxlamaq məqsədilə Qərbin bir parçası olan, lakin Moskva ilə isti münasibətlərə malik Fransaya səfər edib və Emmanuel Makronla masa arxasına əyləşib.
Qazaxıstanın Qərb, Rusiya, yoxsa Çinə inteqrasiya şüuru ilə inkişaf edib-etməməsi Fransa üçün maraqlı deyil, Parisi maraqlandıran özünün Hind-Sakit okean regionunda sıxışdırılmasının qarşısını almaqdır.
Mümkündür ki, Rusiya ilə Fransa oyun qurub regionda ABŞ-Britaniya tandeminin sıxışdırılmasına, Mərkəzi Asiyaya nisbətdə isə Qazaxıstanın yerini özlərinə tərəf sürüşdürməyə nail olmaq üçün məxfi tədbirlər planı hazırlasınlar.
Bu mənada Qazaxıstanın yerləşdiyi coğrafiya Fransa üçün də cəlbedicidir və Parisi düşündürən digər bir nüans Qazaxıstanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı daxilində Ermənistana yerini göstərməsidir. Bu, Parisin İrəvana olan sevgisini bütün parametrlər üzrə göstərməsinə əngəllər deməkdir.
Makron bağlı qapılar arxasında Tokayevdən Ermənistana dəstək verilməsini rica edə və bunun qarşılığında hansısa şirnikləndirici vədlər verə bilər, ancaq Tokayev çox ehtiyatlı, siyasi tədbirliliyi olan adam kimi Parisin hissi davranışlarını əsas tutmaz.
Tokayevin Parisə səfəri zamanı Fransa-Qazaxıstan strateji tərəfdaşlığını yeni mərhələyə keçirəcək danışıqlar aparılmasına baxmayaraq, Tokayev uzunmüddətli perspektivi hesabladığından Parislə hesablaşmaq məcburiyyətində deyil.
NƏTİCƏ: Rusiya Ukraynadakı müharibənin nəticələrini gözləmədən ehtiyatı əldən verməmək üçün Mərkəzi Asiyadakı nüfuzunun dairəsini Qazaxıstan vasitəsilə geniş saxlamaq istəyir.
Qazaxıstan Rusiyaya qarşı Qərbin kampaniyasına qoşulmasa da, Moskva əleyhinə bir sıra tədbirlər kompleksinə dəstək verir və siyasətindəki tarazlığı Avro-Atlantik məkanın xeyrinə dəyişdirmək istəyir.
Hər iki lider – istər Putin, istərsə də Tokayev çox ehtiyatlıdır, Kreml başçısı Qazaxıstanın “Moskvanın vitrinindən düşməsindən”, ikinci isə Moskvadan gələ biləcək təhdidlərdən ehtiyat edir.
Aqşin Kərimov - DİA.AZ
|
|
|
|
|
|
|
|
Putin SSRİ-ni bərpa edə biləcəkmi?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| • ABB Özbəkistandakı “Davr Bank”da pay alıb
Bu gün, 10:26 |
|
|
|
| • 46 Azərbaycan vətəndaşı xaricdə insan alverinin qurbanı olub - RƏSMİ
Bu gün, 10:16 |
|
|
|
| • “Övladları Almaniyada əlindən alınan azərbaycanlı ailənin övladlarını geri aldıq” - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 10:13 |
|
|
|
| • Rusiyadan Azərbaycana qarşı BÖYÜK TƏXRİBAT - Görün Qarabağla bağlı nə etdilər...
Bu gün, 10:10 |
|
|
|
| • “Atamın ürəyinə stent qoyuldu” - Akif İslamzadənin oğlu
Bu gün, 10:07 |
|
|
|
| • İsrailin Azərbaycandakı səfiri Milli Qəhrəman Albert Aqarunovun məzarını ziyarət edib - FOTO
Bu gün, 10:03 |
|
|
|
| • Rusiya hücum etsə, ABŞ yardıma gələcəkmi? - Stubb
Bu gün, 09:00 |
|
|
|
| • Göyçay sakinini aldadıb İŞDƏN ÇIXARDILAR... - 5 uşaq atasının HARAYI
Bu gün, 08:59 |
|
|
|
| • Rostov parada "hazırlaşır" - Raketlə vurulmuş zavodlarda yanğın davam edir...
Bu gün, 08:54 |
|
|
|
| • Məhkəmə 120 419 manat vergi ödəməkdən yayınmada ittiham olunan sahibkara bəraət verib – QƏRAR
Bu gün, 08:51 |
|
|
|
| • “Bakı Şərab-2” ASC-yə yeni rəhbər seçiləcək
Bu gün, 08:48 |
|
|
|
| • Bakı dünyaya kamikadze PUA-larla çıxır: Bədxahlara mesaj - Əlimiz HƏR AN TƏTİKDƏDİR...
Bu gün, 08:17 |
|
|
|
| • Rusiyanın HHM-i tükənib: Yalnız Moskva... - Hamblinq
Bu gün, 08:14 |
|
|
|
| • Yeni sistemə indiki rəhbərliyin uyğun gəlməsi çətin görünür: Vüsal Aslanov da gedəcək? - İNCƏLƏMƏ
Bu gün, 08:12 |
|
|
|
| • Agentlik sədrinin yeni müşaviri idarə müdirini qapı arxasında qoyub – İclasa gecikdiyi üçün
Bu gün, 08:09 |
|
|
|
| • Ermənistanın Ağrı dağı AĞRISI... ÇƏKİLİRMİ?
Bu gün, 08:04 |
|
|
|
| • "Məleykə Abbaszadənin belə kriteriyalar qoyma hüququ yoxdur" - Ekspertdən ETİRAZ
Bu gün, 08:01 |
|
|
|
| • Rusiya Suriyadakı hərbi bazasını bərpa edir - "The Maritime Executive"
Bu gün, 07:58 |
|
|
|
| • Avropa Parlamenti ilə münasibətlər dayanır, Avropa ilə əməkdaşlıq güclənir... - NƏ BAŞ VERİR?
Bu gün, 07:35 |
|
|
|
| • ABŞ-nin addımı hücum yox, psixoloji təzyiqdir - Tural Abbaslı BELƏ DEYİR...
Bu gün, 07:33 |
|
|
|
| • “Xoş xəbəri eşidəndə namaz üstdə idim, qonaqlıq verəcəm” - Prezidentin mükafatlandırdığı 86 yaşlı xalq artisti
Bu gün, 07:31 |
|
|
|
| • Su ehtiyatlarımız TÜKƏNİRMİ? - AKTUAL
Bu gün, 07:27 |
|
|
|
| • “Rusiya Paşinyana açıq xəbər verir ki, qarşıdakı ay həlledici olacaq” - GƏLİŞMƏ
Bu gün, 07:25 |
|
|
|
| • Akif İslamzadə xəstəxanaya yerləşdirildi - AÇIQLAMA
Bu gün, 07:21 |
|
|
|
| • Enerji böhranı Aİ-nin gözlərini açdı - Dmitriyev
Bu gün, 07:18 |
|
|
|
| • Putin yaratdığı sistem üzərində nəzarəti itirir - "Ekonomist"
Bu gün, 07:17 |
|
|
|
| • Partlayışda əri ölən qadın “Azəriqaz”ı məhkəməyə verib təzminat aldı - TƏFƏRRÜAT
Bu gün, 07:14 |
|
|
|
| • Azərbaycanda suyun qiyməti artır? – Anons verildi
Bu gün, 07:12 |
|
|
|
| • Qazaxda Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunmuş tədbir keçirilib - ANIM
Bu gün, 07:06 |
|
|
|
| • Dəmir Yolları idarəsi 161 ailəni evsiz qoyub... - "Söküntü zamanı isə..."
Bu gün, 07:03 |
|
|
|
| • Bu kənddə Vasif Talıbovun, Ramiz Mehdiyevin torpaq sahələri var... - İLGİNC FAKTLAR
Bu gün, 06:49 |
|
|
|
| • “Trendyol Plus” Azərbaycanda: 10 ödənişsiz çatdırılma və xüsusi endirimlər - DİQQƏT
Bu gün, 06:44 |
|
|
|
| • İran zənginləşdirilmiş uranı ABŞ-yə verməyə hazırdır - Tramp belə deyir...
Bu gün, 06:39 |
|
|
|
| • "Vətəndaşlara bu qədər hörmətsizlik etmək üçün hardan güc alırsınız?!" - ETİRAZ VAR!
Bu gün, 06:31 |
|
|
|
| • Azərbaycan türkləri keçmişlərinin böyüklüyünü və gələcəkdəki potensiallarını səssiz bir vüqarla daşıyırlar - İngilis diplomatı Ceyms Brays
Bu gün, 06:20 |
|
|
|
| • Samux sakini HAQQ-ƏDALƏT istəyir - MÜRACİƏT
Bu gün, 06:15 |
|
|
|
| • Azərbaycan məhəlləsinə DÜŞMƏN MÜNASİBƏT - BUNUN BAŞQA ADI YOXDUR...
Bu gün, 06:10 |
|
|
|
| • "Bu hədəfə necə nail olmaq mümkün olacaq?!" - partiya sədri
Bu gün, 06:02 |
|
|
|
| • Ukrayna Xəzər dənizində rus gəmisini vurduğunu deyir - KİV
Bu gün, 05:45 |
|
|
|
| • Ölkənin ən qədim bankı da etibarsızdır - NARAZILIQ VAR...
Bu gün, 05:37 |
|
|
|
| • Mingəçevir Dövlət Dram Teatrının aktyoru təltif olundu - FOTO
Dünən, 17:26 |
|
|
|
| • Ləğv edilən qurumların rəhbərləri kimdir? - MARAQLI FAKTLAR
Dünən, 17:15 |
|
|
|
| • Bakıda bu problem hamını narahat edir: - Həyatı çətinləşdirən dərd
Dünən, 17:10 |
|
|
|
| • "MSDIS Holding"də böhran: - Vergi borcu 20 milyon manata çatır
Dünən, 17:06 |
|
|
|
| • Naibə Allahverdiyevadan mükafatlandırılmasına reaksiya: - “Allahın izni ilə, bir gün Prezident təqaüdü də alaram”
Dünən, 17:01 |
|
|
|
| • Bakıda ictimai nəqliyyatın idarə edilməsində yeni mərhələ başlayır - RƏY
Dünən, 16:54 |
|
|
|
| • Neft anbarlarında 45 günlük ehtiyat qalıb - dünya iflic ola bilər
Dünən, 16:50 |
|
|
|
| • Mətbuat konfransında Qarabağla bağlı təxribatçı vəd verdi - QAŞINIR...
Dünən, 16:45 |
|
|
|
| • Gender bərabərliyinin təmini məqsədilə əməkhaqqına dair yeni tələb müəyyənləşib - DİQQƏT
Dünən, 16:33 |
|
|
|
| • "Deyirdi ki, bu mismarla onun gözünü çıxaracam" - Məhkəmə işi
Dünən, 16:27 |
|
|
|
|
