Bir il əvvəl “Azərbaycan” Nəşriyyatında fəaliyyət göstərən onlarla qəzet, jurnal və digər media qurumlarına binanın əsaslı təmir ediləcəyi bildirildi və redaksiyalardan binanı tərk etmələri tələb olundu. Rəsmi əsaslandırma belə idi ki, bina istismar baxımından yenilənməli, mühəndis-kommunikasiya sistemləri dəyişdirilməli və əsaslı təmir aparılmalıdır. Həmin dövrdə redaksiyalar fəaliyyətlərini davam etdirmək üçün alternativ ofislə təmin olunmalarını xahiş etsələr də, bir çox media nümayəndələrinin bildirdiyinə görə, bu məsələ həllini tapmadı.

Nəticədə uzun illər eyni məkanda fəaliyyət göstərən redaksiyalar müxtəlif ünvanlara köçmək, əlavə icarə xərcləri ilə üzləşmək, bəziləri isə fəaliyyətini minimuma endirmək məcburiyyətində qaldı. Xüsusilə kiçik və müstəqil media qurumları üçün bu qərarın iqtisadi yükü ağır oldu.

Aradan düz bir il keçməsinə baxmayaraq, binada genişmiqyaslı təmir və yenidənqurma işlərinin aparıldığı müşahidə olunmur. Bu vəziyyət istər jurnalistlər, istərsə də media ekspertləri arasında haqlı suallar doğurur.

Əgər məqsəd doğrudan da əsaslı təmir idisə, niyə bir il ərzində real işlər başlamayıb? Əgər layihələndirmə prosesi uzanıbsa, bu barədə niyə ictimaiyyətə məlumat verilməyib? Əgər maliyyə problemi yaranıbsa, bunun səbəbi nədir? Bu suallar indiyədək açıq qalır.

Son dövrlərdə təmir işlərinin gecikməsi ilə bağlı səsləndirilən əsas izahlardan biri binanın zirzəmisində kanalizasiya sularının toplanmasıdır. Lakin bu açıqlama yeni suallar yaradır. Kanalizasiya sistemində problem yeni yaranmayıbsa, niyə həmin nasazlıq əvvəlki illərdə aradan qaldırılmayıb? Dövlət əmlakının qorunması və saxlanılması üçün ayrılan vəsaitlərdən bu məqsədlə istifadə olunubmu? Binanın texniki vəziyyəti ilə bağlı mütəmadi monitorinqlər aparılıbmı?

Əgər doğrudan da kanalizasiya sistemi uzun illərdir nasaz vəziyyətdə olubsa, bu, idarəetmə və texniki nəzarət mexanizmlərinin səmərəliliyi ilə bağlı da ciddi suallar doğurur. Çünki dövlətə məxsus strateji əhəmiyyət daşıyan bir binanın belə vəziyyətə düşməsi normal hesab oluna bilməz.

Araşdırılması vacib olan digər məqam isə təmir layihəsinin hüquqi və maliyyə tərəfidir. “Dövlət satınalmaları haqqında” qanunvericiliyə uyğun olaraq iri həcmli tikinti və əsaslı təmir işləri adətən müvafiq prosedurlarla həyata keçirilir. Layihə hazırlanıbsa, tender keçirilibmi? İcraçı şirkət müəyyən edilibmi? Təmir üçün vəsait ayrılıbmı? Əgər bu mərhələlər başa çatıbsa, işlərin başlanmasına nə mane olur?

Şəffaflığın təmin olunması baxımından bu məlumatların ictimaiyyətə təqdim edilməsi vacibdir. Çünki söhbət təkcə bir binadan deyil, uzun illər Azərbaycan mediasının fəaliyyət göstərdiyi, tarixi və simvolik əhəmiyyət daşıyan bir məkandan gedir.

Məsələnin başqa bir tərəfi də media azadlığı ilə bağlı müzakirələrdir. Redaksiyaların bir mərkəzdə fəaliyyət göstərməsi informasiya mübadiləsi, peşəkar əməkdaşlıq və jurnalist həmrəyliyi baxımından mühüm rol oynayırdı. Binanın boşaldılmasından sonra redaksiyaların müxtəlif ünvanlara səpələnməsi onların təşkilati və maliyyə imkanlarına təsir göstərdi. Bunun media sektoruna uzunmüddətli təsirləri ayrıca araşdırılmağa ehtiyac duyur.

Bu gün əsas gözlənti aidiyyəti qurumların susqunluğu pozaraq ictimaiyyət qarşısında hesabat verməsidir. Təmir işlərinin hansı mərhələdə olduğu, gecikmənin konkret səbəbləri, gələcək fəaliyyət planı və binanın nə vaxt istifadəyə veriləcəyi barədə rəsmi açıqlama verilməsi həm jurnalistlərin, həm də cəmiyyətin haqlı tələbidir.

“Azərbaycan” Nəşriyyatının taleyi təkcə bir binanın taleyi deyil. Bu məsələ dövlət əmlakının idarə olunması, büdcə vəsaitlərinin səmərəli istifadəsi, şəffaflıq prinsipləri və media mühitinin fəaliyyət imkanları ilə bağlı daha geniş suallar doğurur. Bu sualların cavablandırılması isə yalnız şayiələrə deyil, rəsmi sənədlərə, faktlara və ictimaiyyət qarşısında veriləcək açıq hesabatlara söykənməlidir.

Bir il əvvəl “əsaslı təmir” adı ilə boşaldılan binada bu gün də nəzərəçarpacaq işlərin görülməməsi fonunda cəmiyyət yalnız bir sualın cavabını gözləyir: təmir nə vaxt başlayacaq və bu gecikmənin əsl səbəbi nədir?

Mövzuya yenidən qayıdacağam.

Şirin Cəfəri

Gundemxeber.com