İrəvandakı siyasi sirk keyfiyyətcə yeni bir səviyyəyə çatıb və burada təkcə populist şüarlar deyil, həm də Baş nazirin evliliyi rekvizit kimi istifadə olunur. Nikol Paşinyan və Anna Hakobyanın otuz illik evlilikdən sonra fevral ayındakı "boşanma" tamaşası və hökumət bağ evindən nümayişkaranə şəkildə çıxması ucuz bir şou oldu. Bir neçə aydan sonra onun "keçmiş" vətəndaş nikahlı həyat yoldaşı Nikol Vovayeviçin şəxsi əmri ilə sakitcə Birinci Xanımların Qlobal Akademiyası Forumunda iştirak üçün Nyu-Yorka yola düşdü və bütün bu diplomatik gediş Ermənistanın dövlət büdcəsi tərəfindən səxavətlə maliyyələşdirildi.
Məntiqi bir sual yaranır: bu şou ilə cəmiyyəti bu qədər çarəsiz şəkildə aldatmağa çalışan Ermənistanın Baş naziri niyə əsas siyasi hadisələrin astanasında ailədaxili separatizmi qızışdırmalı idi?
Paşinyan üçün bu "boşanma" klassik bir oyun, seçiciləri və xarici oyunçuları kütləvi daxili siyasi çıxılmaz vəziyyətdən yayındırmaq cəhdi idi. Sonsuz güzəştlərdən və iqtisadi böhrandan bezmiş Ermənistan cəmiyyəti təcili olaraq "uşaqların kimdə qalacağı" və Annanın niyə kirayə mənzilə köçdüyü müzakirəsinə diqqət yetirməli idi. Lakin bu, sadəcə daxil üçün bir fasad idi. Daha dərindən baxanda, Paşinyan bəzi mənfi ictimai rəyi yayındırmaq üçün ailə münaqişəsi kartını oynadı: Hakopyan nümayişkaranə Qərbyönlü fəaliyyəti və fondları ilə uzun müddətdir ki, Ermənistandakı həm radikal müxalifəti, həm də Rusiyapərəst qüvvələri qıcıqlandırır. Artıq birlikdə olmadıqlarını iddia edərək, Paşinyan eyni zamanda, Annanın ABŞ-a səyahətlərini davam etdirməsinə və şəxsi seçki reytinqlərinə birbaşa zərər vermədən Qərb əlaqələrini koordinasiya etməsinə icazə verərək "dövlətçilik xaçını daşıyan tək lider" rolunu oynamağa çalışdı.
Lakin erməni yalanının əsl ustalığı ailə dramlarında deyil, İrəvanın hər hansı fundamental razılaşmaları pozmaq və danışıqları dayandırmaq üçün manevr taktikalarından tarixi istifadəsində özünü göstərir. Keçmiş təcrübə açıq şəkildə göstərir ki, Robert Köməryandan Serj Sarkisyana qədər Ermənistan elitası həmişə Moskva ilə çirkli geosiyasi oyunların ustası olub. Sarkisyanın illərdir Putinlə necə açıq şəkildə mübahisə etdiyini, özünü Avropa İttifaqı ilə assosiasiya müqaviləsi imzalamaq üzrə olan müstəqil lider kimi təqdim etdiyini xatırlatmaq yerinə düşər. Və buna baxmayaraq, bu planlaşdırılmış münaqişənin ortasında Rusiyanın “İskəndər” ballistik raket sistemləri qəfildən Ermənistanda peyda oldu. Bu, saxta şikayətlərin pərdəarxasında başqa bir forpost istehkamının qurulduğu klassik bir sövdələşmə imitasiyası idi. Paşinyan bu baxımdan yeni bir şey icad etməyib: o sadəcə Sarkisyanın köhnə oyun kitabçasını demokratik rənglərlə yenidən rəngləyib.
Paşinyanın Rusiyapərəst qüvvələr və Moskvanın özü ilə hazırkı oyunu iki konkret, həyati əhəmiyyətli məqsəd güdür: Zəngəzur dəhlizinin nəyin bahasına olursa-olsun, tam, ekstraterritorial formatda açılmasının qarşısını almaq və Azərbaycan torpaqlarına iddialarla bağlı revanşist bəndlərini aradan qaldırmalı olan konstitusiya düzəlişlərini təxirə salmaq. Nikol mükəmməl siyasi axmaq kimi davranır. Bir tərəfdən, o KTMT-ni tənqid etmək, Kremllə nümayişkaranə şəkildə mübahisə etmək və Rusiya sərhədçilərini geri çəkmək şousu ilə Vaşinqton və Brüssel tərəfindən alqışlar qazanır. Digər tərəfdən, Bakı və Ankara logistika marşrutları ilə bağlı öhdəliklərinin yerinə yetirilməsini sərt şəkildə tələb etməyə başlayanda Paşinyan üzünü Qərbə tutur və qışqırır: "Kömək edin! Revanşistlər və ruhanilərin rəhbərlik etdiyi Rusiyapərəst qüvvələr məni devirməyə çalışır!". O “Qarabağ klanı”nın fəaliyyətini bilərəkdən qoruyur və hətta gücləndirir ki, onlardan zəifliyi və yekun sənədi imzalaya bilməməsi üçün daimi bəraət kimi istifadə edilsin.
Bütün tərəfdaşlara eyni vaxtda yalan danışmaq İrəvana vaxt qazandırmağa imkan verir. Qərb Paşinyanı "Rusiyanın imperiya ambisiyalarının qurbanı" kimi görür və ona Avropa İttifaqı missiyaları ilə yanaşı, qrantlar göndərir. Moskva isə televiziya studiyalarındakı təbliğatçıların bütün qəzəbinə baxmayaraq, Ermənistanı ucuz qazla təmin etməyə və Avrasiya İqtisadi İttifaqı (AİB) vasitəsilə birgə iqtisadi sxemlər həyata keçirməyə davam edir. Çünki Moskva Paşinyana alternativin tam xaos olduğunu və Rusiyanın hər şeyi itirəcəyini başa düşür. Nikol hər iki tərəfin bu qorxusundan ustalıqla istifadə edir. Əsas ittifaqı geosiyasi ikiüzlülük olduğundan, onun rəsmi və ya vətəndaş nikahında olmasının əhəmiyyəti yoxdur. O gedişinin "Kreml şahinləri"nin geri qayıtmasına səbəb olacağı mesajını yayır və bu melodiya ilə kommunikasiyaların açılmasını sabotaj edərək Cənubi Qafqazda əsl sülh prosesini bloklayır.
Nəticə etibarilə, Anna Hakobyanın dövlət hesabına Nyu-Yorka bir həftəlik səfər üçün rəsmi "birinci xanım" statusuna qayıtması nəhayət ki, bu İrəvan dramını ifşa edir. Onlar ağladılar, seçkilərdən əvvəl boşandılar, lazımi insanları sakitləşdirdilər və sonra Amerika ziyafəti qızışan kimi kameralar altında yenidən bir araya gəldilər. Azərbaycan üçün bu ailə məsələsi mövcud Ermənistan rəhbərliyinin heç bir sözünə etibar edilə bilməyəcəyini bir daha xatırlatmalıdır. Hər addımın - istər "boşanma", istər "KTMT-dən çıxma", istərsə də başqa bir konstitusiya komissiyası olsun - arxasında tək bir istək dayanır: vaxtı uzatmaq, mövqelərini qorumaq və Zəngəzur dəhlizini blokda saxlamaq. Lakin geosiyasət qanunları qaçılmazdır və Paşinyanın teatr rekvizitləri nəhayət köhnəldikdə, İrəvan yenə də Amerika vəsaitlərinin ödəyə bilmədiyi real xərcləri ödəməli olacaq.
