Tbilisi İrəvana Avroatlantik kəşfiyyat “mətbəxinə” qapı aça bilərmi?

Ermənistanın son illərdəki xarici siyasəti maneələrlə dolu qaçışı xatırladır: İrəvan KTMT-dən uzaqlaşdıqca, Brüsselin qapılarını daha israrla döyür. Əgər siyasi istiqamət artıq aydındırsa, təhlükəsizlik sahəsində bu kurs yalnız indi konkret məzmun qazanmağa başlayır. Bu baxımdan Ermənistan və Gürcüstan kəşfiyyat xidmətləri rəhbərlərinin son görüşü sadəcə protokol tədbiri deyil. Bu, Ermənistan xüsusi xidmət orqanlarının təkcə tərəfdaş deyil, həm də onları Qərbin təhlükəsizlik mexanizmlərinə yaxınlaşdıra biləcək “bələdçilər” axtardığını göstərən siqnaldır.

İlk baxışda Ermənistan Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəhbəri Kristine Qriqoryan ilə Gürcüstan Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinin rəhbəri Geka Geladzenin görüşü müasir təhdidlərin müzakirə olunduğu adi işgüzar dialoq təsiri bağışlayır. Lakin əsas məqamlar, hər zamankı kimi, təfərrüatlarda və tarixdə gizlənir.

Ermənistan Xarici Kəşfiyyat Xidməti 2023-cü ildə yaradılıb və müəllifin fikrincə, bu proses Qərbin dəstəyi ilə həyata keçirilib.

KONKRET.az xəbər verir ki, bununla bağlı dərc olunan məqalədə iddia olunur ki, yeni qurumun yaradılması Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin (MTX) rolunu zəiflədib və onu “sovet keçmişinin qalığı” kimi təqdim etməyə yönəlib.

Müəllif daha sonra bildirir ki, yeni qurumun fəaliyyəti ilə bağlı ekspertlər arasında şübhələr var. İddialara görə, xidmətin analitik hesabatları təhlükələrin obyektiv qiymətləndirilməsindən daha çox baş nazir Nikol Paşinyanın siyasi xəttini əks etdirir. Bu baxımdan peşəkarlıqdan çox siyasi loyallığın üstünlük təşkil etdiyi irəli sürülür.

Bu nöqtədə Gürcüstan ön plana çıxır. Məqalənin müəllifinin fikrincə, Tbilisi Avropa İttifaqı ilə münasibətlərdə yaşanan çətinliklərə baxmayaraq, hələ də təhlükəsizlik strukturları baxımından uzun illər ərzində NATO və Qərb ölkələrinin məlumat mübadiləsi sistemlərinə inteqrasiya olunmuş ölkə olaraq qalır. Gürcüstanın Qərb təhlükəsizlik strukturları ilə işləmək təcrübəsi Ermənistana nümunə kimi göstərilir.

Müəllif hesab edir ki, İrəvan məhz bu təcrübədən yararlanmaq istəyir. Onun fikrincə, Gürcüstan Ermənistan üçün Qərbin təhlükəsizlik sistemlərinə inteqrasiyada bir növ “körpü” rolunu oynaya bilər və Qərb tərəfdaşları ilə əməkdaşlığın praktik mexanizmlərini öyrədə bilər.

Bununla belə, müəllif əsas sualı açıq qoyur: Ermənistan Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin bu yolu uğurla keçmək üçün kifayət qədər peşəkar potensialı varmı? Məqalədə qeyd olunur ki, əgər analitik fəaliyyət siyasi təsirlərdən azad olmazsa və əməliyyat işi lazımi səviyyədə qurulmazsa, Gürcüstanın dəstəyi belə gözlənilən nəticəni verməyə bilər.

Sonda müəllif belə qənaətə gəlir ki, Ermənistan xüsusi xidmət orqanlarının yenidən qurulmasına böyük ümid bəsləyir. Lakin yalnız strukturun adını dəyişmək və rəhbərliyi yeniləməklə güclü və effektiv kəşfiyyat xidməti yaratmaq mümkün deyil. Tbilisidə keçirilən görüş Qərb təhlükəsizlik sistemlərinə yaxınlaşmaq istiqamətində növbəti addım kimi qiymətləndirilir. Müəllifin fikrincə, əsas məsələ Ermənistan xüsusi xidmət orqanlarının bu prosesi uğurla başa çatdıracaq peşəkarlığa malik olub-olmamasıdır.