Botanika elmində bir neçə calaq növü var: göz calağı, çəp calaq, yaxınlaşdırma (köçürmə) calağı, qələm calağı, yarma calağı və s. Bütün bu calaq növləri ona görə aparılır ki, bitkilər müxtəlif xəstəliklərə qarşı daha dözümlü hala gəlsin, məhsuldarlıq artsın, yeni adda və dadda meyvələr ortaya çıxsın.
Bir də SSRİ adlı rus imperializminin dünya elminə gətirdiyi bir başqa calaq növü də var – calaq proletariat. Maraqlıdır ki, calaq proletariat cütləşdirməsi bitkilər üzərində yox, insanlar üzərində aparılıb. Bəs, nədir bu calaq proletariat və hansı məqsədə qulluq edirdi?
Məlumdur ki, Çar Rusiyası dağılandan sonra rus dərin dövləti imperiyanı bərpa etmək məqsədi ilə yeni anlayış ortaya atmışdı – proletariat diktaturası. Milli məfkurəni ortadan qaldırmaq niyyətilə həyata keçirilən bu siyasət cəmiyyətin soylu-soplu nəsillərini adına mülkədar, istismarçı sinif deyərək ortadan qaldırmağa, yerli idarəetmə ənənələrini tamamilə yox etməyə, beləcə toplumları öz milli kimliyindən uzaqlaşdırmağa hesablanmışdı. Zira hər bir toplumun minillərlə formalaşmış idarəetmə sistemi vardı və onlar ortadan qaldırılmadan rus imperiyasını yenidən bərpa etmək, onu qalıcı hala gətirmək mümkün deyildi. Qısa müddətdən sonra müstəmləkələrin milli düşüncələri oyana və yenidən müstəqilliyə can atmalar baş verə bilərdi. Odur ki, milli yaddaşı silmək, toplumları manqurtlaşdırmaq üçün tamamilə yeni, ənənəvi məfkurədən arınmış toplum yaratmaq zərurəti ortaya çıxmışdı.
SSRİ-nin yeni insan yaratmaq layihəsi təkcə soysuz-sopsuz, tarixi yaddaşdan yoxsul zümrələri tapıb hakimiyyətə gətirməklə də tamamlanmırdı. Millətsizləşdirməni dərinləşdirmək və vahid toplum yaratmaq üçün müxtəlif coğrafiyalarda yaşayan toplumların bir-birinə calaq olunması da dövrün tələbinə çevrilmişdi. Adına şərti olaraq proletariat cütləşməsi və ya calağı dediyimiz bu layihəni həyata keçirmək üçün müstəmləkələrə başqa millətlərdən olan “damazlıq” qadınlar göndərilməli və onlar yerli idarəçilərlə evləndirilməli idi. Nəticədə soyu-sopu onsuz da şübhəli olan bu idarəçilərin milli mənsubiyyəti daha mürəkkəb hala gətirilməli idi.
Naxçıvan ağsaqqallarının dediklərinə inansaq, II Dünya müharibəsindən sonra sərf bu məqsədlə Naxçıvana SSRİ-nin müxtəlif yerlərindən 40 civarında gənc qızlar ezamiyyətə göndərilmiş və onlar daha sonra Komsomol Komitəsinin rəhbərləri, fəalları ilə evləndirilmişdir. Ardınca da həmin calaq ailələrin üzvləri dövlət və hakimiyyət orqanlarının ən yüksək vəzifələrinə təyin olunmuşdular. Bu yolla SSRİ hakimiyyəti idarəetmə orqanlarını daha əmin əllərdə toplanmasını təmin etmişdi.
Bu gün dövlətə xəyanətdə ittiham olunan Ramiz Mehdiyev də belə calaq ailənin nümayəndəsidir. Özünün milli kimliyi məlum olmadığı kimi, ailə həyatı qurduğu Qalina Qurskayanın (daha sonra Mehdiyeva soyadını almışdır) da milli mənsubiyyəti mübhəmlərlə doludur.
Bir sözlə, Ramiz Mehdiyev də Qalina xanımla calaq olunduqdan sonra rus imperializminin əldə çıraqla axtardığı sort halına gətirilmiş və dövlət idarəetmə orqanlarında irəliləməyə başlamışdır. Ramiz Mehdiyevin yüksəlişin sirri məhz bu calaq proletariat ailəsi olmasının altında yatır.
Amma bu, sadəcə Ramiz Mehdiyevlə əlaqəli durum deyil. Sovet hakimiyyəti illərindən qalan bir çox idarəçilər proletariat calaq ailəsinin yetirmələridir. Bir çox məmurun həyat yoldaşının və ya anasının, nənəsinin erməni millətindən olması barədə ciddi iddialar var. Azərbaycan bu calaq ailələrinin nümayəndələrinin əsarətindən qurtulmasa, inkişaf edə bilməyəcək, hər an Rusiyanın təsir dairəsinə düşmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalacaq. Hesab edirəm ki, rəsmi Bakı milli təhlükəsizlik maraqlarımızı göz önündə bulunduraraq, təkcə Ramiz Mehdiyevlə kifayətlənməməli, idarəetmə orqanlarımızı bütün calaq sortlarından və alaq otlarından təmizləməlidir. Buna siyasi terminologiyada lüstrasiya siyasəti deyilir və bütün Şərqi Avropa ölkələri lüstrasiya prosesindən keçdikdən sonra mustəqilləşə bilmişdir.
Heydər Oğuz - "DİA-AZ"
